--- title: Aşı Takvimindeki Aşılar slug: asi-takvimindeki-asilar url: /detay/asi-takvimindeki-asilar type: article language: Türkçe entity: primary: Aşı Takvimindeki Aşılar type: article disambiguation: Aşı Takvimindeki Aşılar: Çocuk sağlığı için önemli aşılar ve aşı karşıtlığı hakkında bilgi. Aşılama oranları ve riskler. categories: - name: Sağlık Ve Tıp slug: saglik-ve-tip url: /kategori/saglik-ve-tip tags: - Bağışıklık - aşı - Sağlık Bakanlığı - Dünya Sağlık Örgütü - Aşı karşıtlığı author: Nida Nur Sarıyıldız created_at: 2025-02-08T13:39:54.354620+03:00 updated_at: 2025-04-17T12:17:40.713694+03:00 --- # Aşı Takvimindeki Aşılar ## Article Content Sağlık alanındaki [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) uygulamalardan biri olan aşı, sonuçları [ölüm](/tr/detay/olum-2/llms.txt) veya kalıcı sakatlıklar olabilecek bazı hastalıklara karşı bireyin bağışıklık kazanabilmesi için kullanılan en [etkin](/tr/detay/etkin/llms.txt) yöntemlerden biridir. Ülkemizde yürütülecek olan bağışıklama hizmetlerini düzenleme yetkisi T.C. Sağlık Bakanlığı’na verilmiştir. Ülkemizde yürütülmekte olunan Genişletilmiş Bağışıklama Programı ile temel amaç; doğan her bebeğin aşı takvimine uygun olarak belirlenen hastalıklara karşı bağışıklık kazanmasını, aşısız veya eksik aşılı bebek ve çocukların da saptandığı anda aşılanmasını sağlamaktır.  ### **Aşı Karşıtlığı** Ülkemizde ise son sekiz yıldır “aşı karşıtlığı” hareketi başlamıştır. Önceleri çok az sayıda olan aşı reddi vaka, 2015 yılında “aşı uygulaması için ebeveynden onam alınması” ile ilgili bir davanın kazanılması ve aşı karşıtı söylemlerin sık sık medyada [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alması ile hızla artış göstermiştir. Çocuklarına aşı yaptırmak istemeyen ailelerin sayısı; 2011’de 183’ken, 2013’te 980, 2015’te 5 bin 400,2016’da 12 bin düzeyine yükselmiş, aşı reddi ile ilgili vaka sayısı 2018 yılı itibari ile yirmi üç bin düzeyine ulaşmıştır. Türkiye’de 2016 yılında yüzde 98 olan aşılama oranı, 2017 yılında yüzde 96’ya gerilemiştir. [Ülke](/tr/detay/ulke-2/llms.txt) genelinde 2017 yılında 85 çocukta kızamık görülürken, 2018’in ilk üç ayında kızamık vaka sayısı 44’e ulaşmıştır. Böylelikle kızamık insidansı 2016 yılında yüz bin nüfusta 0,01 iken, günümüzde yüz binde 0,10 düzeyine yükselerek on kat artış göstermiştir. Aşı reddi vakalarının 50 bine ulaşması durumunda salgın meydana gelmesi olasılığı oldukça yüksektir. Aşı karşıtı söylemlerin bazıları şunlardır; aşıların içeriğinde bulunan kimyasal maddelerin insan sağlığına [zararlı](/tr/detay/zararli-cebf5/llms.txt) olduğu, aşı üreten firmaların [para](/tr/detay/para-4/llms.txt) kaygısı ve bilimsel araştırmalarda etkinliği ya da bazı besinleri tüketerek doğal yollarla da bu hastalıklardan korunmanın mümkün olduğu ile ilgili söylemlerdir. Aşı karşıtı söylemlerde aşının içeriğindeki cıvanın otizm ile ilişkisi ortaya atılmış, çok sayıda bilimsel çalışmada böyle bir ilişki gösterilememesine rağmen,** aşı reddini azaltmak için dünyada yaklaşık yirmi yıldır, ülkemizde son on yıldır uygulanmakta olan aşılar civa içermemektedir**. Ancak ebeveynlerin bu konuda tereddütleri devam etmektedir. Günümüzde aşı ile önlenebilir hastalıklar yerine aşıların neden olduğu hastalıklar [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) hiç bir bilimsel temeli olmayan söylemler, [toplum](/tr/detay/toplum-3/llms.txt) sağlığı gözetilmeksizin ortaya atılmakta ve [medya](/tr/detay/medya/llms.txt) aracılığı ile yayılmaktadır. Bu [durum](/tr/detay/durum-5/llms.txt) çok [yakın](/tr/detay/yakin-750943/llms.txt) zamanda bulaşıcı hastalıklarla ilgili ciddi salgınlara [yol](/tr/detay/yol-3/llms.txt) açabilecek, [bugün](/tr/detay/bugun-2/llms.txt) dünyanın büyük bir kesiminde yıllardır ortaya çıkmayan ([çocuk](/tr/detay/cocuk-2/llms.txt) felci, yenidoğan tetanozu v.s) bazı hastalıklar yeniden [baş](/tr/detay/bas-2/llms.txt) gösterebilecektir. [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Sağlık Örgütü; aşı karşıtlığı hareketinin giderek yaygınlaşması [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt), 2012 yılında “Aşı Tereddütleri Grubu” (Vaccine Hesitancy Working Group) kurmuş ve bu alanda araştırmalarını sürdürmektedir . Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımına göre “Aşı kararsızlığı”; aşıya ulaşılabilirlik mümkün olduğu halde, bazı aşıların uygulanmasını kabul etmede gecikme ya da bazı aşıların uygulanmasına izin vermeme anlamına gelir. “Aşı reddi” ise tüm aşıları reddetme iradesi ile aşılatmama durumudur. Dünyadaki aşı reddi vakalarının son yıllarda hızla artması ve tehlikeli boyutlara ulaşması üzerine; Dünya Sağlık Örgütü 2019’da çözüme kavuşturmayı planladığı 10 küresel sağlık sorunun başında aşı karşıtlığına yer vermiştir. Son yıllarda, aşı reddi vakalarının ülkemizde hızla artış göstermesi üzerine Sağlık Bakanlığı tarafından “” adıyla bir web sayfası oluşturulmuş, aşı konusunda doğru ve sağlıklı bilgilendirme [yapmak](/tr/detay/yapmak-7583b/llms.txt) ve toplumsal [farkındalık](/tr/detay/farkindalik-a2642/llms.txt) oluşturmak amaçlanmıştır. Aşı karşıtlığı ile mücadelede; [bilim](/tr/detay/bilim-2/llms.txt) insanlarının aşı kararsızlığı ve aşı reddi nedenleri, aşılamada toplumsal onayı artırma yöntemleri konusunda bilimsel çalışmalar yapması ve bu araştırmalar ışığında [çözüm](/tr/detay/cozum/llms.txt) önerileri getirmeleri esastır. Yapılan çalışmalar; hekim ve sağlık çalışanlarının, aşı uygulanacak bireyler ve ebeveynler ile iyi bir iletişim kurmasının ve [güven](/tr/detay/guven/llms.txt) sağlamasının, aşı konusundaki tereddütleri gidermede en etkin yollardan biri olduğunu göstermektedir. Ayrıca, aşı ve etkileri konusunda yapılan bilimsel çalışmaların sonuçları hakkında toplumun bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesinde kitle iletişim araçlarının ve sosyal medyanın kullanılması, “aşı karşıtlığı” ile mücadelede hızla yol alınmasını sağlayacaktır. ## Academic Sources and References 1. Ünalır, M. O., Ünalır, E., Can, Ö., Şengonca, H. (2016). Ulusal Aşı Bilgi Sistemi: Ontoloji Tabanlı Sağlık Bilgi Sistemi. Türkiye Bilişim Vakfı Bilgisayar Bilimleri Ve Mühendisliği Dergisi, 4(1).Gür, E. (2019). Aşı kararsızlığı-aşı reddi. Türk Pediatri Arşivi, 54(1), 1-2.