--- title: Artuklu (İlçe) slug: artuklu-ilce-10147 url: /detay/artuklu-ilce-10147 type: article language: Türkçe entity: primary: Artuklu (İlçe) type: article disambiguation: Artuklu (Mardin): Tarihi Mardin ilçesi, zengin kültürü ve mimarisiyle büyüleyici. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 tags: - Artuklu - İlçe - Mardin author: Muhammed Samed Acar created_at: 2025-04-09T18:24:21.040105+03:00 updated_at: 2025-04-17T09:51:38.375389+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/09/QsDfONn5J6Fz6H8twwyQRA9AoBbvy8pi.jpg --- # Artuklu (İlçe) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Artuklu (İlçe) ![photo_map_85679481.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/09/muugiIDsggfHHifNQymVIH9XFxqeJtCm.jpg) *Artuklu (District)* | Field | Value | |-------|-------| | Kuruluş(Metin) | Artuklu Beyliği, 1102 | | Hakim Medeniyetler | Sümer, Akad, Babil, Asur, Pers, Roma, Bizans, Selçuklu, Artuklu, Osmanlı | | Yönetim Kolları | Mardin, Hasankeyf, Harput | | Adını Veren | Türkmen beyi Artuk Bey | | Tarihi Köken | M.Ö. 4500’lerden günümüze | | Konum | Mardin ili,Türkiye,Güneydoğu Anadolu Bölgesi | ## Article Content **Artuklu**, Türkiye’nin Güneydoğu [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) Bölgesi’nde, Mardin ilinin [merkez](/tr/detay/merkez/llms.txt) ilçesi olup, zengin tarihi, kültürel mirası ve eşsiz mimarisiyle tanınan bir yerleşim yeridir. Mezopotamya Ovası’na tepeden bakan konumuyla dikkat çeken Artuklu, binlerce yıllık geçmişiyle farklı medeniyetlerin izlerini taşır. İlçenin adı, 12. ve 14. yüzyıllar arasında bölgede [hüküm](/tr/detay/hukum-2/llms.txt) sürmüş olan Artuklu Beyliği’nden gelmektedir. ### **Tarihçe** Artuklu’nun tarihi, M.Ö. 4500’lere kadar uzanır ve Yukarı Mezopotamya’nın en eski yerleşim yerlerinden biridir. Fırat ve Dicle nehirleri arasında [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan bu [bölge](/tr/detay/bolge-2/llms.txt), tarih boyunca Sümer, Akad, Babil, Asur, Mitanni, Pers, Roma, Bizans, [Arap](/tr/detay/arap/llms.txt), Selçuklu, Artuklu ve Osmanlı [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) pek çok medeniyete [ev](/tr/detay/ev-2/llms.txt) sahipliği yapmıştır. İlk olarak antik çağlarda Mezopotamya uygarlıklarının etkisi altında kalan bölge, Roma ve Bizans dönemlerinde [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir askeri ve dini merkez haline gelmiştir. Hristiyanlık açısından da önemli bir yer olan Artuklu’da bu dönemde çok sayıda [kilise](/tr/detay/kilise-4/llms.txt) ve manastır inşa edilmiştir. 11. yüzyılda [Selçuklular](/tr/detay/selcuklular/llms.txt) tarafından fethedilen bölge, 1102 yılında Artuklu Beyliği’nin kurulmasıyla altın çağlarından birini yaşamıştır. Türkmen beyi Artuk [Bey](/tr/detay/bey-5/llms.txt) tarafından temelleri atılan beylik, Mardin, [Hasankeyf](/tr/detay/hasankeyf-2/llms.txt) ve [Harput](/tr/detay/harput-2/llms.txt) olmak üzere üç [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) koldan yönetilmiştir. Mardin kolunun kurucusu İlgazi Bey’dir. [Artuklular](/tr/detay/artuklular/llms.txt), 1102-1409 yılları arasında bölgede hüküm sürmüş ve mimari, [sanat](/tr/detay/sanat/llms.txt) ve [kültür](/tr/detay/kultur-2/llms.txt) alanında önemli eserler bırakmıştır. Özellikle [taş](/tr/detay/tas/llms.txt) işçiliğiyle ünlenen bu [dönem](/tr/detay/donem-3/llms.txt), Ulu Cami, Zinciriye Medresesi ve [Kasımiye Medresesi](/tr/detay/kasimiye-medresesi-11083/llms.txt) gibi yapılarla kendini göstermiştir. 1517’de Osmanlı İmparatorluğu’nun bir parçası olan Artuklu, Cumhuriyetin kurulmasıyla Türkiye’nin bir ilçesi haline gelmiştir. Günümüzde farklı dini ve etnik grupların bir arada yaşadığı bir kültürel [mozaik](/tr/detay/mozaik-2/llms.txt) olarak varlığını sürdürmektedir. ### **Coğrafi Yapı** Artuklu, Mezopotamya Ovası’na bakan bir tepede, dağlık bir [arazi](/tr/detay/arazi-4/llms.txt) üzerinde kurulmuştur. İlçenin coğrafi konumu, hem savunma hem de [ticaret](/tr/detay/ticaret-3/llms.txt) açısından tarih boyunca stratejik bir öneme sahip olmasını sağlamıştır. Bölge, Fırat ve Dicle nehirleri arasında yer alır ve [kalker](/tr/detay/kalker/llms.txt) taşından oluşan kayalık yapısıyla dikkat çeker. Bu taş, ilçenin mimarisinde yoğun bir şekilde kullanılmıştır. Artuklu’nun dar sokakları, teraslı evleri ve ovaya bakan manzarası, coğrafi yapısının bir yansımasıdır. ### **İklim ve Bitki Örtüsü** Artuklu’da karasal iklim özellikleri görülür. Yazlar sıcak ve [kurak](/tr/detay/kurak-03cac/llms.txt), kışlar ise soğuk ve yağışlıdır. Bölgenin [bitki](/tr/detay/bitki-2/llms.txt) örtüsü, step karakterindedir ve genellikle [bozkır](/tr/detay/bozkir-3/llms.txt) bitkileri hakimdir. Yüksek kesimlerde seyrek çalılar ve otlar bulunurken, tarım arazilerinde [buğday](/tr/detay/bugday-2/llms.txt), [arpa](/tr/detay/arpa-2/llms.txt) ve mercimek gibi ürünler yetiştirilir. Ayrıca, [Deyrulzafaran Manastırı](/tr/detay/deyrulzafaran-manastiri/llms.txt) çevresinde yetişen safran (zafaran) bitkisi, bölgenin geçmişte bu isimle anılmasına neden olmuştur. ### **Sosyal Yapı** Artuklu, farklı etnik ve dini grupların bir arada yaşadığı bir ilçedir. Türkler, [Kürtler](/tr/detay/kurtler-2/llms.txt), Araplar ve Süryaniler gibi topluluklar, yüzyıllardır bu bölgede bir arada bulunmuştur. Bu çeşitlilik, ilçenin sosyal yapısını zenginleştiren en önemli unsurlardan biridir. Geleneksel yaşam tarzı, özellikle eski [şehir](/tr/detay/sehir-3/llms.txt) bölgesinde [hala](/tr/detay/hala-2/llms.txt) devam etmektedir. Dar sokaklardaki taş evler, abbaralar (kapalı geçitler) ve çarşılar, sosyal hayatın merkezi konumundadır. Ayrıca, Süryani Ortodoks Hristiyanları için önemli dini merkezler olan [Mor](/tr/detay/mor-90070/llms.txt) Gabriel ve Deyrulzafaran manastırları, bölgenin dini yapısını da şekillendirmiştir. ### **Ekonomik Yapı** Artuklu’nun ekonomisi tarih boyunca tarım, ticaret ve el sanatlarına dayanmıştır. Günümüzde tarım, buğday, arpa, mercimek ve [üzüm](/tr/detay/uzum-748904/llms.txt) gibi ürünlerle devam ederken, hayvancılık da önemli bir gelir kaynağıdır. Bunun yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt), el sanatları ekonomide büyük bir rol oynar. Telkari ([gümüş](/tr/detay/gumus-2/llms.txt) işlemeciliği), taş işçiliği, bakır işçiliği, [ahşap](/tr/detay/ahsap-2/llms.txt) oymacılığı ve [halı](/tr/detay/hali-22757/llms.txt)-kilim dokumacılığı, hem yerel halkın geçim kaynağı hem de turizm açısından önemli bir değerdir. Eski Çarşı’da bulunan dükkanlar, bu ürünlerin satıldığı başlıca yerlerdir. Son yıllarda turizmin gelişmesiyle [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) hizmet sektörü de ekonomide ağırlık kazanmıştır. ### **Turizm Potansiyeli** Artuklu, tarihi ve kültürel zenginlikleriyle önemli bir turizm merkezidir. UNESCO [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Mirası Geçici Listesi’nde yer alan ilçe, mimari yapıları, arkeolojik kalıntıları ve görsel değerleriyle [yerli](/tr/detay/yerli-2/llms.txt) ve yabancı turistlerin ilgisini çeker. Başlıca turistik yerler arasında Mardin Kalesi, Ulu Cami, Zinciriye Medresesi, Kasımiye Medresesi, Deyrulzafaran Manastırı, Mor Gabriel Manastırı, Kırklar Kilisesi ve [Sakıp Sabancı](/tr/detay/sakip-sabanci-b6f03/llms.txt) Mardin [Kent](/tr/detay/kent/llms.txt) Müzesi bulunmaktadır. Ayrıca, Dara Antik Kenti gibi [yakın](/tr/detay/yakin-750943/llms.txt) çevrede yer alan tarihi alanlar da turizm potansiyelini artırmaktadır. Taş evleri, dar sokakları ve panoramik manzarasıyla Artuklu, [adeta](/tr/detay/adeta-7cdd7/llms.txt) zamanın durduğu bir atmosfere sahiptir. ### **Demografik Yapı** Artuklu’nun nüfusu, etnik ve dini çeşitliliğiyle dikkat çeker. İlçede Türkler, Kürtler, Araplar ve Süryaniler gibi farklı gruplar bir arada yaşamaktadır. Nüfusun büyük bir kısmı Müslüman olsa da, Süryani Ortodoks Hristiyan topluluğu da önemli bir yer tutar. Geleneksel yaşamın devam ettiği eski şehir bölgesinde [nüfus](/tr/detay/nufus/llms.txt) yoğunluğu daha fazlayken, [modern](/tr/detay/modern-2/llms.txt) yerleşim alanları da son yıllarda gelişmiştir. Artuklu, hem tarihi dokusunu koruyan hem de modernleşen bir demografik yapıya sahiptir. Artuklu, tarihin, kültürün ve doğanın iç içe geçtiği bir ilçe olarak, Türkiye’nin en [özgün](/tr/detay/ozgun-750487/llms.txt) yerleşim yerlerinden biridir. Mimari mirası, el sanatları ve çok kültürlü yapısıyla, geçmişten günümüze uzanan bir [köprü](/tr/detay/kopru-3/llms.txt) görevi görür. ## Academic Sources and References 1. Artuklu Belediyesi. “El Sanatları,” Erişim 9 Nisan 2025. https://artuklu.bel.tr/icerik/el-sanatlari. 2. Artuklu Belediyesi. “Kültürel Zenginlik,” Erişim 9 Nisan 2025. https://artuklu.bel.tr/icerik/kulturel-zenginlik. 3. Artuklu Belediyesi. “Tarihçe,” Erişim 9 Nisan 2025. https://artuklu.bel.tr/icerik/tarihce. 4. Artuklu Kaymakamlığı. “Gezilecek Yerler,” Erişim 9 Nisan 2025. http://artuklu.gov.tr/gezilecek-yerler. 5. Mardin Valiliği. “Artuklu,” Erişim 9 Nisan 2025. http://www.mardin.gov.tr/artuklu.