---
title: Artık Gerilme (Kompozit)
slug: artik-gerilme-kompozit-45150
url: /detay/artik-gerilme-kompozit-45150
type: article
language: Türkçe
entity:
  primary: Artık Gerilme (Kompozit)
  type: article
  disambiguation: Artık Gerilme (Kompozit): Üretimden kaynaklı iç gerilimler, çatlak ve şekil bozukluklarına neden olabilir.
  categories:
    - name: Havacılık Ve Uzay
      slug: havacilik-ve-uzay
      url: /kategori/havacilik-ve-uzay
    - name: Malzeme Bilimi, Metalürji Ve Maden
      slug: malzeme-bilimi-metalurji-ve-maden
      url: /kategori/malzeme-bilimi-metalurji-ve-maden
    - name: Savunma Sanayi Teknolojileri
      slug: savunma-sanayi-teknolojileri
      url: /kategori/savunma-sanayi-teknolojileri
  tags:
    - yapısalanaliz
    - artıkgerilme
    - kompozit
author: Fatih Türk
created_at: 2025-04-06T18:31:27.273596+03:00
updated_at: 2026-03-30T17:10:51.486354+03:00
image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/06/1tRgHyjvOXl4evCTf2dHDf8IfgMvr6fz.webp
---

# Artık Gerilme (Kompozit)

<!-- CONTEXT: Article Content for "Artık Gerilme (Kompozit)" -->

## Article Content

Artık [gerilme](/tr/detay/residual-stress-composite-9a738/llms.txt), dış bir [yük](/tr/detay/yuk-2/llms.txt) uygulanmadan önce veya yük kaldırıldıktan sonra bir malzeme içinde kalıcı olarak bulunan iç gerilmelerdir. [Kompozitlerde](/tr/detay/kompozit-malzemeler-79205/llms.txt) bu gerilmeler özellikle önemlidir çünkü [üretim](/tr/detay/uretim-750525/llms.txt) süreçlerinden (örneğin, kürleme, soğuma, [tabaka](/tr/detay/tabaka/llms.txt) yerleşimi) kaynaklı olarak ciddi boyutta olabilirler.

Başka bir deyişle kompozit malzemelerde üretim sırasında (özellikle [otoklav](/tr/detay/otoklav-cihazi-2f1a7/llms.txt) proseslerinde) oluşan, yapının içsel olarak “hatırladığı ama bizim göremediğimiz” gerilimlerdir.

- Soğuma sonrası kalıptan ayrılma
- Farklı malzeme genleşme katsayıları
- Reçine-doku arasındaki hacim değişimleri

Zamanla bu görünmeyen gerilimler, **kritik bileşenlerde çatlaklara veya şekil bozukluklarına** neden olabilir.

![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/06/jcbbUTcOfP1trHshMQN17wBzbSJPqXrO.webp)
*Kompozit polimerik yapı görsellemesi*

##### **Kompozitlerde Artık Gerilmenin Kaynakları**

**Termal genleşme farkları**

- Matris (epoksi gibi) ile takviye (karbon fiber gibi) arasındaki genleşme katsayıları farklıdır. Kürleme sonrası soğurken bu fark, iç gerilmeye sebep olur.

**Kürleme sırasında kimyasal reaksiyonlar**

- Epoksi gibi termoset reçineler, kürleşme sırasında hacim değiştirir ve bu da gerilmeye yol açabilir.

**Tabaka yerleşimi ve yönelimi**

- Farklı yönlerde yerleştirilen takviyeler, özellikle simetrik olmayan laminatlar, soğuma ve nem gibi çevresel etkiler altında gerilim birikimine sebep olabilir.

**İşlem hataları veya üretim kusurları**

- Uygun olmayan sıcaklık kontrolü, düzensiz reçine dağılımı gibi durumlar lokal gerilmelere sebep olabilir.

#### **Artık Gerilmenin Sonuçları**

- **Delaminasyon&#32;**(katmanların ayrışması) riskini artırabilir.
- **Boyutsal kararsızlık** (parçanın bükülmesi, eğilmesi) görülebilir.
- **Mekanik dayanımı düşürebilir** (özellikle yorulma ve darbe dayanımı).
- **Kompozit yapının performansını etkileyebilir** (örneğin, hava araçlarında parça stabilitesi bozulabilir).

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Artık Gerilme (Kompozit)" -->

## Academic Sources and References

1. Botkin, J., M. N. Ilcewicz, and C. A. Poe Jr. “Composite Damage Tolerance and Maintenance.” NASA Reference Publication 1371, 1999. https://ntrs.nasa.gov/api/citations/19990041149/downloads/19990041149.pdf.
2. Hoa, Suong V. Principles of the Manufacturing of Composite Materials. Philadelphia: DEStech Publications, 2009.
3. Mallick, P. K. Fiber-Reinforced Composites: Materials, Manufacturing, and Design. 3rd ed. Boca Raton, FL: CRC Press, 2007.
4. Rudd, C. D., A. C. Long, K. N. Kendall, and C. B. Mangin. Liquid Moulding Technologies: Resin Transfer Moulding, Structural Reaction Injection Moulding and Related Processing Techniques. Cambridge: Woodhead Publishing, 1997.
5. Talreja, Ramesh, and Janis Varna. Modeling Damage, Fatigue and Failure of Composite Materials. Oxford: Elsevier, 2016.ASTM International. ASTM E837-20: Standard Test Method for Determining Residual Stresses by the Hole-Drilling Strain-Gage Method. West Conshohocken, PA: ASTM International, 2020.
6. Daniel, Isaac M., and Ori Ishai. Engineering Mechanics of Composite Materials. 2nd ed. New York: Oxford University Press, 2006.