--- title: Arktik Gelengisi (Yer Sincabı) slug: arktik-gelengisi-yer-sincabi url: /detay/arktik-gelengisi-yer-sincabi type: article language: Türkçe entity: primary: Arktik Gelengisi (Yer Sincabı) type: article disambiguation: Arktik Gelengisi (Yer Sincabı): Kuzey Amerika'nın en büyük yer sincabı. Fiziksel özellikler, üreme ve yaşam alanı bilgisi. tags: - Beslenme rejimi - Arktik yer sincabı - Kış uykusu - Yaşam Alanları author: Oğuzhan Özdemir created_at: 2025-01-24T15:21:12.575634+03:00 updated_at: 2025-04-17T12:40:29.860844+03:00 --- # Arktik Gelengisi (Yer Sincabı) ## Article Content **ARKTİK YER SİNCAPLARI: FİZİKSEL ÖZELLİKLER VE ÜREME** Boyları 33,2 cm ile 49,5 cm arasında, ağırlıkları ise 524 g ile 1500 g arasında değişen Arktik Gelengisi ([yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) sincabı), Kuzey Amerika'da yaşayan en büyük yer sincabı türüdür. Erkek bireylerin dişilere göre daha büyük vücut ölçülerinin olduğu cinsiyete bağlı çiftyapılılık sergilerler. Vücut kütlelerinde mevsimsel değişimler de görülür. Vücut kütleleri, aktif avlanma sezonu olan [yaz](/tr/detay/yaz-3/llms.txt) aylarında ve [kış](/tr/detay/kis-4/llms.txt) uykusuna yattıkları dönemde büyük farklılık gösterir.  Arktik yer sincabı; [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt), güçlü önkolları ve arka ayakları ile [oyuk](/tr/detay/oyuk-59e47/llms.txt) açma ve [toprak](/tr/detay/toprak-2/llms.txt) [kazma](/tr/detay/kazma-28c57/llms.txt) gerektiren koşullara mükemmel uyum sağlamıştır. Keskin tırnakları ve yumuşak avuç içleriyle toprağı ve yiyecekleri ince bir şekilde işlemekte uzmandır. Başları ve kulakları yuvarlak biçimlidir ve kuyrukları diğer sincap türlerindekilere göre nispeten kısadır. Arktik yer sincabının çiftleşme dönemi, kış uykusundan uyanmalarını takip eden [nisan](/tr/detay/nisan-748390/llms.txt) sonları ile [mayıs](/tr/detay/mayis-748394/llms.txt) başlarıdır. Erkekler, çok eşli çiftleşerek birden fazla dişinin olduğu bölgeleri hırçın bir şekilde savunur. [Bölge](/tr/detay/bolge-2/llms.txt) koruma için gösterilen saldırgan davranışlar, erkek bireylerde yüksek strese [yol](/tr/detay/yol-3/llms.txt) açar, bu da bağışıklık sistemlerinin zayıflamasıyla sonuçlanır. Vücut kondisyonlarındaki bu değişimler, üreme mevsimi sonunda erkek Arktik yer sincaplarının popülasyonunda azalmaya yol açar. Dişilerin genel popülasyondaki oranı ise hayli artar. Dişilerin gebelik süresi 25-30 gündür, bu [süre](/tr/detay/sure-750120/llms.txt) sonunda iki ile on arasında değişen sayılarda, tüysüz, dişsiz ve görme duyusu gelişmemiş yavrular doğurur. Yavrular, sekiz ile on [hafta](/tr/detay/hafta-2/llms.txt) arası bir süre sonunda ailelerinden ayrılır ve bir sonraki baharda cinsel olgunluğa erişir. Arktik yer sincaplarının ortalama yaşam süreleri 8 ile 10 yıl arasında değişir. **BESİN KAYNAKLARI VE YAŞAM ALANLARI** Arktik yer sincaplarının tükettikleri besin kaynakları çok geniş bir yelpazeye yayılır; son [derece](/tr/detay/derece-3/llms.txt) fırsatçı bir beslenme rejimleri vardır. Kökler, yapraklar, meyveler, tohumlar, çiçekler, otlar, sazlar ve diğer tüm [yeşil](/tr/detay/yesil-f37b9/llms.txt) ve odunsu bitkiler ile mantarlar diyetlerinin büyük bir kısmını oluşturur. Bununla [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) başka hayvanların yumurtalarını, bazı omurgasız hayvanları hatta yavru Arktik yer sincaplarını da yedikleri bilinmektedir. Genellikle dişilerinin [ağustos](/tr/detay/agustos-748432/llms.txt), erkeklerin ise [temmuz](/tr/detay/temmuz-748429/llms.txt) ayında başladığı ve 8 [ay](/tr/detay/ay-2/llms.txt) süren bir kış uykusu periyoduna girerler. Bu dönemde vücut sicaklklar1 -2,9 °C dereceye ve [kalp](/tr/detay/kalp-749133/llms.txt) ritimleri dakikada bir atışa kadar düşer. Arktik yer sincaplarının yaşam alanları, Alaska'nın kuzey, [doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) ve güneybatısında kalan bölgelerinde, [deniz](/tr/detay/deniz-750021/llms.txt) seviyesinden [dağ](/tr/detay/dag-3/llms.txt) [ağaç](/tr/detay/agac-4/llms.txt) sınırlarının çok yukarılarına kadar yayılır. [Bitki](/tr/detay/bitki-2/llms.txt) örtüsünün erken yeşermesini sağlayan gevşek toprağın olduğu tundra, [çayır](/tr/detay/cayir/llms.txt), [nehir](/tr/detay/nehir-2/llms.txt) kıyısı ve [göl](/tr/detay/gol-3/llms.txt) kıyılarında çokça görülürler. Arktik yer sincapları, insanın vahşi hayvanların yayılımına ve çeşitliliğine nasıl etki ettiğini görmek için çok iyi bir örnektir. Yol yapım çalışmaları sırasında gevşemiş zeminlerin yuva yapımına çok uygun olduğunu keşfeden bu canlılar [sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) kendi doğal alanlarında değil, yol sistemi boyunca da görülmeye başlamışlardır. Arktik yer sincaplarının popülasyonlarında büyük değişimler görülmemekle birlikte Uluslararası Doğa Koruma Birliği'nin Kırmızı Listesinde yer almakta ve "*asgari endişe duyulan tür"* olarak sınıflandırılmaktadır. ## Academic Sources and References 1. Buck, C. L. ve B. M. Barnes. "Annual cycle of body compositionand hibernation in free- living arctic ground squirrels." journal off Mammalogy, 80(2), (1999): 430-442McLean, lan G. "Paternal behaviour and killing of young in Artctic ground squirrels." Animal Behaviour. 31(1), (1983): 32-44.Liu, Y., Hu, W., Wang, H., Lu, M., Shao, C., Menzel, C., ve J. Yan. "Genomic analysis of miRNAs in an extreme mammalian hibernator, the Arctic ground squirrel." Physiological genomics, 42(1), (2010): 39-51.