---
title: Antinomi
slug: antinomi-283dc
url: /detay/antinomi-283dc
type: dictionary
language: Türkçe
entity:
  primary: Antinomi
  type: dictionary
  disambiguation: Antinomi: Çelişen yasalar, ilkeler veya akıl yürütme. Felsefe, mantık, hukuk ve teolojide kullanılır.
  categories:
    - name: Genel Kültür
      slug: genel-kultur
      url: /kategori/genel-kultur
    - name: Felsefe
      slug: felsefe
      url: /kategori/felsefe
    - name: Tarih
      slug: tarih
      url: /kategori/tarih
  tags:
    - Antinomi
    - Kant
    - Köken
    - Felsefe
    - sözlük
author: Seher Yıldız Külünk
created_at: 2025-07-30T17:52:45.634638+03:00
updated_at: 2025-08-01T15:59:00.912770+03:00
---

# Antinomi

<!-- CONTEXT: Article Content for "Antinomi" -->

## Article Content

### **Köken**

**Antinomi**, birbiriyle [çelişen](/tr/detay/celiski/llms.txt) iki yasa, ilke veya [akıl](/tr/detay/akil-3/llms.txt) yürütmenin aynı anda mantıksal olarak savunulabilmesi durumunu ifade eden felsefi bir terimdir.

[Antinomi](/tr/detay/ikilem-5fc1b/llms.txt) sözcüğü, “iki yasa ya da ilkenin birbiriyle çelişmesi” anlamlarındaki Fransızca ***antinomie*** ve İngilizce ***antinomy*** biçimlerinden Türkçeye geçmiştir. Bu kavram, Eski Yunanca *antinomía* (ἀντινομία) sözcüğüne dayanır; *antinomía*, “yasa karşıtlığı” ya da “yasalar arası çelişki” anlamına gelir. Yunanca *nómos* (νόμος, “yasa”) sözcüğüne, “karşı, zıt” anlamındaki *anti-* (ἀντί) ön ekinin eklenmesiyle türetilmiştir. 

### **Kullanım Alanları**

- **Felsefe:&#32;**Bu sözcük en sistemli biçimde Immanuel Kant tarafından  “aklın antinomileri” olarak adlandırılan durum için kullanılmıştır. Bu durumda Kant’a göre saf akıl, deneyim alanının dışına çıkarak mutlak gerçeklik hakkında bilgi edinmeye çalıştığında, birbiriyle çelişen ancak mantıksal olarak savunulabilir tezler üretir. Kant, bu çelişkilerin aklın yapısal sınırlarını gösterdiğini savunur.
- **Mantık:&#32;**Antinomi, aynı öncüllerden hareketle hem bir yargının hem de onun karşıtının türetilebildiği durumları ifade eder. Bu tür çelişkiler, mantıksal sistemin iç tutarlılığına dair sorunlara işaret eder ve genellikle paradokslarla ilişkilendirilir.
- **Hukuk:&#32;**Aynı hukuk düzeni içinde yürürlükte olan iki normun veya yasanın birbiriyle çelişmesi durumunda kullanılır. Bu tür durumlar, normlar hiyerarşisi, özel-genel ilişkisinin belirlenmesi ya da zaman bakımından öncelik gibi ilkeler aracılığıyla çözümlenmeye çalışılır.
- **Teoloji:&#32;**Teolojik düşüncede, Tanrı’nın niteliklerine ilişkin kimi tartışmalar antinomik özellik taşır. Örneğin Tanrı’nın hem mutlak adalet sahibi hem de sınırsız merhametli olması, belirli yorumlarda birbirine karşıt gibi görünebilir ve bu bağlamda teolojik bir antinomi doğurur.
- **Bilgi Kuramı:&#32;**Epistemolojide, bilginin kaynağına ve sınırlarına ilişkin karşıt görüşlerin çatışması antinomi olarak değerlendirilir. Rasyonalizm ile empirizm arasındaki temel gerilim buna örnek gösterilebilir.
- **Bilim Kuramı ve Fizik:&#32;**Modern bilimde, özellikle kuantum mekaniği ve kozmoloji gibi alanlarda bazı gözlemsel ya da kuramsal çelişkiler antinomi kavramıyla açıklanır. Işığın hem parçacık hem de dalga özelliği göstermesi gibi olgular, bilimsel paradigmalarda antinomik nitelik taşır.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Antinomi" -->

## Academic Sources and References

1. “Antinomi.” Nişanyan Sözlük. Erişim: 30 Temmuz 2025. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/antinomi“Antinomi.” Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. Erişim: 30 Temmuz 2025. https://sozluk.gov.tr/?ara=antinomiCevizci, Ahmet. Felsefe Sözlüğü. İstanbul: SAY Yayınları, 2011.

<!-- CONTEXT: Related Articles for "Antinomi" -->

## Related Articles

- [Çelişki](//detay/celiski/llms.txt)
- [Önerme](//detay/onerme-98cee/llms.txt)
- [Kant'ın Ahlak Felsefesi](//detay/kantin-ahlak-felsefesi-b52c1/llms.txt)