--- title: Antep Fıstığı (Pistacia Vera L.) slug: antep-fistigi-pistacia-vera-l-7dd30 url: /detay/antep-fistigi-pistacia-vera-l-7dd30 type: article language: Türkçe entity: primary: Antep Fıstığı (Pistacia Vera L.) type: article disambiguation: Antep fıstığı: Lezzetli, sağlıklı ve ekonomik önemi yüksek bir besin. Türkiye'nin önde gelen ürünü. categories: - name: Ekoloji, Botanik Ve Zooloji slug: ekoloji-botanik-ve-zooloji url: /kategori/ekoloji-botanik-ve-zooloji - name: Gastronomi slug: gastronomi url: /kategori/gastronomi - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur tags: - Pistacia vera L - Antep fıstığı - Gaziantep - Gastronomi - doğa author: Özkan Çelik created_at: 2025-04-20T11:12:11.018508+03:00 updated_at: 2025-04-20T13:23:07.343978+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/20/bjGA2xG3JzY0AlF58hZofCUHpad1IBMt.png --- # Antep Fıstığı (Pistacia Vera L.) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Antep Fıstığı (Pistacia vera L.) ![gbb.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/20/cJCIonLcMXvb9V7eYQATfxevGoji8HfU.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Bilimsel Ad(lar) | Pistacia vera Linnaeus | | Biyolojik Sınıflandırma | Tür: Pistacia vera,Cins: Pistacia,Familya: Anacardiaceae,Takım: Sapindales,Sınıf: Magnoliopsida,Şube: Tracheophyta,Alem: Plantae | | Türkiye’de Üretim | Siir,Şanlıurfa,Gaziantep | | Ana Vatan | Kafkasya,Orta Asya,İran,Anadolu | | Ağaç Yaşam Süresi | Ortalama 100-150 Yıl | ## Article Content Antep fıstığı, sakız ağacıgiller (Anacardiaceae) familyasına mensuptur. Yenilebilir kabuklu [meyve](/tr/detay/meyve-751557/llms.txt) veren ve ticari önemi yüksek bir bitkidir. [Ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) vatanı [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt), İran, [Kafkasya](/tr/detay/kafkasya-2/llms.txt) ve Orta [Asya](/tr/detay/asya-2/llms.txt) olan bu [bitki](/tr/detay/bitki-2/llms.txt), [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) olarak Etiler zamanında Güney Anadolu’da kültüre alınmış ve I. yüzyılda Roma üzerinden [Avrupa](/tr/detay/avrupa-2/llms.txt)’ya yayılmıştır. Şu [an](/tr/detay/an-2/llms.txt) dünyada antepfıstığı yetiştiriciliği açısından İran, [ABD](/tr/detay/abd/llms.txt) ve Türkiye ilk üç sırayı paylaşmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/20/jw77cJXAIyR50Zoec3ZOjBpEJKbXg6X6.jpg) *Antep Fıstığı (Gaziantep Büyükşehir Belediyesi)* ### **Botanik ve Ekolojik Özellikler** Antep fıstığı [kurak](/tr/detay/kurak-03cac/llms.txt), kireçli ve taşlık arazilerde yetişebilen, yazları sıcak ve kışları soğuk iklime dayanıklı bir bitkidir. İki evcikli (dioik) yapıda olan bu bitkide erkek ve dişi ağaçlar ayrı ayrıdır. Yeni dikilen bir [fidan](/tr/detay/fidan/llms.txt), 10 yıl sonunda ürün vermeye başlar ve yaklaşık 100-150 yıl yaşar. Ortalama olarak bir ağaçtan yılda 10 kg verim elde edilir. ### **Tarımsal ve Ekonomik Önemi** Antep fıstığı Türkiye’de özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, başta Gaziantep, Siirt ve Şanlıurfa olmak üzere toplam 56 ilde yetiştirilmektedir. Ülkemiz, 2020'li yıllar itibariyle dünyadaki toplam Antep fıstığı üretiminin yaklaşık %14'ünü karşılamaktadır. Tarımsal verimlilikte periyodisite, fıs meyve ve çıtlama oranı [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) faktörler [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) verim sorunları arasında [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/20/y4LyxGl6zpwiDae8EeeNoXs9UYNbqASI.jpeg) *Gaziantep, Battal Köyü'nde Bir Fıstık Ağacı, 2025 (Fotoğraf: Özkan Çelik)* ### **Çeşitleri ve Kullanım Alanları** Antep fıstığının en bilinen türleri "[uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt)", "kırmızı", "Siirt", "ohadi" ve "Halebi"dir. Bunlar dışında boz iç, kırmızı iç, meverdi iç gibi kullanım amaçlarına göre ayrılan sınıflamalar da bulunmaktadır. Boz iç Antep fıstığı en kaliteli ve [yeşil](/tr/detay/yesil-f37b9/llms.txt) tonlu olanıdır. Genellikle baklavacılık için tercih edilir; kırmızı iç çerezlik ve şekerleme sanayinde kullanılır. Meverdi iç ise pasta ve helva yapımında kullanılan, kırmızı tonlara sahip bir ara türdür. ### **Besin Değeri ve Sağlık Etkileri** Antep fıstığı enerji değeri yüksek, [protein](/tr/detay/protein-748195/llms.txt), lif, doymamış yağ asitleri, fenolik bileşikler, vitamin (E, B1, B6, K) ve mineral (K, Mg, Fe) içeriği zengin bir besindir. Antioksidan kapasitesi yüksektir ve [diyabet](/tr/detay/diyabet-3/llms.txt), [kalp](/tr/detay/kalp-749133/llms.txt)-damar hastalıkları, hiperkolesterolemi gibi rahatsızlıklarda olumlu etkileri bilimsel olarak kanıtlanmıştır. 28 g'lik bir porsiyon günlük E vitamininin %8’ini, B6 vitamininin %37’sini karşılar. ### **Tarımsal Zorluklar ve Stratejiler** Periyodisite, fıs meyve oranı ve yeterli tozlanma olmaması gibi sorunlar, verim sürekliliğini düşürmektedir. Bu nedenle sulama, budama, erkek [ağaç](/tr/detay/agac-4/llms.txt) oranının dengelenmesi, sertifikalı fidan kullanımı ve yeni çeşit ıslahı tarımsal verimliliğin artırılması için önerilmektedir. ## Academic Sources and References 1. Çağlar, Abdullah; Oktay Tomar, Hülya Vatansever ve Elif Ekmekçi. “Antepfıstığı (Pistacia vera L.) ve İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri.” Akademik Gıda 15, no. 4 (2017): 436–447. .Çınar, Başak ve Yeşim Okay. “Vitaminler Yönüyle Antepfıstığı.” Bahçe Dergisi, 42, no. 1–2 (2013): 35–43.Gaziantep Büyükşehir Belediyesi. “Antep Fıstığı.” Gaziantep.bel.tr. Erişim tarihi: 20 Nisan 2025. https://www.gaziantep.bel.tr/tr/gaziantepi-kesfet/antep-fistigiYavuz, Mehmet Ali, Hakan Yıldırım ve Ahmet Onay. “Dünya Antepfıstığı Üretiminde Son On Yılın Değerlendirilmesi.” Yaşam Bilimleri Dergisi 6, no. 2/2 (2016): 22–30. ## Related Articles - [GAZİANTEP](//detay/gaziantep-2/llms.txt) - [Antep Fıstıklı Baklava](//detay/antep-fistikli-baklava/llms.txt) - [Gaziantep Büyükşehir Stadyumu](//detay/gaziantep-buyuksehir-stadyumu/llms.txt) - [Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Hayvanat Bahçesi](//detay/gaziantep-buyuksehir-belediyesi-hayvanat-bahcesi-b/llms.txt)