--- title: Amisos Tepesi slug: amisos-tepesi-ef33e url: /detay/amisos-tepesi-ef33e type: article language: Türkçe entity: primary: Amisos Tepesi type: article disambiguation: Amisos Tepesi: Samsun'da tarihi bir arkeolojik alan. Helenistik dönem mezarları ve Amisos Hazinesi ile ünlü. categories: - name: Jeoloji Ve Yeryüzü Bilimleri slug: jeoloji-ve-yeryuzu-bilimleri url: /kategori/jeoloji-ve-yeryuzu-bilimleri - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - MithridatesVI - AmisosHazinesi - SamsunTarihi - PontusKrallığı - AmisosTepesi - Helenistikdönem - Arkeoloji author: Ahsen Güneş created_at: 2025-05-24T16:52:43.532660+03:00 updated_at: 2025-05-24T17:29:55.514902+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/24/NUe70irxcaWpWuEEeTKsqRb3aFTvvQuo.png --- # Amisos Tepesi ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Amisos Tepesi ![2.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/24/NzjmE0lIybrsIIE2TBVNcXPo0fJ8enMV.png) | Field | Value | |-------|-------| | Kurucu(lar) | Miletoslular (koloni olarak) | | Öne Çıkan Medeniyet | Pontus Krallığı (özellikle VI. Mithridates dönemi) | | Altın Çağı | Helenistik Dönem (MÖ 4. – 1. yüzyıllar) | | Önemli Kalıntılar | Baruthane Tümülüsleri, üç odalı ve boyalı mezarlar, aile mezar kompleksi | | Buluntular | Tümülüs mezarlar, altın ziynet eşyaları, cam-mermer kaplar, çanak-çömlek, mezar mimarisi | | Kazı Başlangıcı | 1995 (ilk tespit) – 2004-2005 (resmî kurtarma kazıları) | | Arkeolojik Statüsü | Açık hava arkeoloji alanı | | Yüzey Özelliği | Toraman Tepe ve çevresindeki yükseltiler | | Yerleşim Tipi | Antik kent / Akropolis | | Tarihi Dönemi | MÖ 6. yüzyıl – MS Bizans Dönemi | | Coğrafi Konum(lar) | Baruthane Mahallesi,Samsun,İlkadım ilçesi | ## Article Content **Amisos Tepesi,** Samsun kent merkezinin yaklaşık dört kilometre kuzeybatısında, Samsun-[Sinop](/tr/detay/sinop-2/llms.txt) karayolu üzerinde konumlanan, tarih öncesi çağlardan itibaren yerleşim görmüş önemli bir arkeolojik alanı ifade eder. Modern dönemde **“Baruthane Tümülüsleri”** olarak da bilinen bölge, Helenistik Dönem’e tarihlenen mezar yapıları, nekropol alanları ve kazılarla gün yüzüne çıkarılmış zengin arkeolojik materyalleriyle Samsun’un kültürel mirasında özel bir yere sahiptir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/11/amisos-tepesi-ef33e-11032013_ce09969c-f4a1-4855-b433-e371c7198437.jpg) *Amisos Tepesi (Türkiye Kültür Portalı)* ### **Tarihsel Gelişim Süreci** Amisos'un tarihi dört temel evrede ele alınabilir: 1. **MÖ 6. yüzyıl başı:** Miletoslular’ın Sinop’ta kurduğu koloni üzerinden Amisos’a egemen olması ve burayı Karadeniz ile Anadolu'nun iç bölgelerini bağlayan bir ticaret noktası olarak kullanması. 2. **MÖ 6. yüzyıl ilk yarısı:** Kapadokyalılar’ın bölgeye yerleşmesi. 3. **MÖ 6. yüzyıl ortası:** Kapadokyalı yerel yöneticinin Foçalı kolonistlere yerleşim izni vermesiyle kentin gelişmesi. 4. **MÖ 437:** Sinop’tan gelen Atinalıların yerleşmesi ve kentin adının Peiraieos olarak değiştirilmesi. Bu süreçte [Miletoslular](/tr/detay/milet-749409/llms.txt), kentin Toraman Tepe üzerinde surlarını inşa etmiş, dinî ve kamusal yapılarla birlikte Yukarı ve Aşağı Kent düzenlemelerini oluşturmuşlardır. ### **Kent Yapısı ve Arkeolojik Bulgular** Toraman Tepe üzerinde inşa edilen Yukarı Kent’in yaklaşık 44 hektarlık bir alanı kapsadığı anlaşılmaktadır. Burada kentin elit sınıfı olan yöneticiler, din adamları ve tüccarlar ikamet etmiş, kentin doğusunda yer alan Aşağı Kent ise ticari fonksiyonlarıyla öne çıkmıştır. Liman, bu yerleşimin ekonomik canlılığında temel rol oynamıştır. Mezarlık alanları ise kentin doğu, batı ve güney yamaçlarına konumlanmıştır. Yapılan kazılarda tümülüs, lahit, urne tipi mezarlara ve mezar odalarına rastlanmıştır. 1995 yılında yapılan yol çalışmaları sırasında tespit edilen ve bilimsel kazılarla açığa çıkarılan bir mezarda, [Amisos Hazinesi](/tr/detay/amisos-hill-ceb9d/llms.txt) olarak anılan, incelikli işçilikle yapılmış çok sayıda altın ziynet eşyası bulunmuştur. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/11/amisos-tepesi-ef33e-ec1ece84-c1a7-410b-a0b6-af1cec5ed0e2.jpg) *Mezar Odası (Türkiye Kültür Portalı)* ### **Baruthane Tümülüsleri** 2004 yılında başlatılan kazılarda, Baruthane mevkiindeki iki tümülüs altından Helenistik Dönem’e (MÖ 330–30) ait mezar yapıları gün yüzüne çıkarılmıştır. Mitridates sülalesi dönemine ait olduğu belirlenen bu mezarlardan kuzey tepenin altında üç odalı, güney tepenin altında ise iki odalı boyalı mezarlar tespit edilmiştir. Bu mezarlar, Kültür ve Turizm Bakanlığı denetiminde ve [Samsun Müzesi](/tr/detay/samsun-2/llms.txt) ile İstanbul Üniversitesi’nin ortak çalışmasıyla ziyaretçilere açılmıştır. ### **Sosyokültürel ve Ekonomik Yapı** Amisos, özellikle VI. Mithridates döneminde altın çağını yaşamış; kültür, sanat ve ekonomi alanlarında önemli bir merkez olmuştur. Döneme ait sikke darphaneleri ve seramik atölyeleri, kentteki zenginliği ve kültürel üretimi ortaya koymaktadır. Mezar buluntularındaki semboller, dönemin sanatsal ve simgesel anlayışını da gözler önüne sermektedir. ### **Günümüz Durumu** Amisos Tepesi, günümüzde açık hava müzesi olarak düzenlenmiş olup çevresel peyzaj uygulamalarıyla da turistik cazibe merkezi hâline getirilmiştir. Ziyaretçiler, teleferik veya karayolu ile tepeye ulaşmakta; burada yer alan Amisos Kafe ve hediyelik eşya satış noktaları sayesinde hem tarihî bilgiler edinmekte hem de panoramik şehir manzarasının keyfini çıkarabilmektedirler. Mezar odalarının bir kısmı göçük riski nedeniyle ziyarete kapalı olsa da bölge, arkeolojik ve kültürel değerleriyle Samsun’un tarihî kimliğini yaşatan başlıca yerlerden biridir. ## Academic Sources and References 1. Karadeniz Turizm Rehberi. “Amisos Antik Kenti ve Nekropol Alanı.” Karadeniz.gov.tr. Erişim tarihi 24 Mayıs 2025. http://karadeniz.gov.tr/amisos-antik-kenti-ve-nekropol-alani/#prettyPhoto. 2. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Amisos Tepesi.” Kültür Portalı. Erişim tarihi 24 Mayıs 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/samsun/gezilecekyer/amisos-tepesi. 3. T.C. Samsun Büyükşehir Belediyesi. “Amisos Tepesi Tümülüs Mezarı ve Ziyaretçi Seyir Terası.” Samsun.bel.tr. Erişim tarihi 24 Mayıs 2025. https://samsun.bel.tr/proje/amisos-tepesi-tumulus-mezari-ve-ziyaretci-seyir-terasi-130. 4. T.C. Samsun Valiliği. “Amisos Tepesi Kral Mezarları.” Samsun.gov.tr. Erişim tarihi 24 Mayıs 2025. http://www.samsun.gov.tr/amisos-tepesi-kral-mezarlari. 5. T.C. Samsun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. “Amisos Tepesi.” T.C. Samsun Valiliği – İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Erişim tarihi 24 Mayıs 2025. https://samsun.ktb.gov.tr/TR-216747/amisos-tepesi.html. 6. Türkiye Turizm Ansiklopedisi. “Amisos Tepesi.” TurkiyeTurizmAnsiklopedisi.com. Erişim tarihi 24 Mayıs 2025. https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/amisos-tepesi. ## Related Articles - [Samsun (İl)](//detay/samsun-il-5/llms.txt)