--- title: Amida Höyük slug: amida-hoyuk-4ce7d url: /detay/amida-hoyuk-4ce7d type: article language: Türkçe entity: primary: Amida Höyük type: article disambiguation: Amida Höyük: Diyarbakır'ın tarihi höyüğü, 7000 yıllık yerleşim izleri, kazılar ve restorasyon çalışmaları. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Mimari slug: mimari url: /kategori/mimari - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm tags: - Amida Höyük - Arkeoloji - Kültür - Neolitik - Diyarbakır author: Melike Saraç created_at: 2025-08-16T14:50:57.752599+03:00 updated_at: 2025-08-16T15:02:25.415832+03:00 --- # Amida Höyük ## KURE Information Cards ![amida höyük.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/08/16/ZUeMUVKt8zYQIQq5mio6wI0wEIE9sGvN.jpg) *Amida Höyük* | Field | Value | |-------|-------| | Güncel Durum | Kazılar devam ediyor, ziyarete açık (2023 itibarıyla) | | Öne Çıkan Bulgular | Artuklu Sarayı, mozaikler, kral yolu, sikkeler | | Kazı Başkanı | Prof. Dr. İrfan Yıldız | | İlk Kazı | 1962 (yüzey araştırması) | | Yerleşim Süresi | M.Ö. 7000 – günümüz | | Koordinat(lar) | 37.914° K,40.235° D | | Konum | Sur,Türkiye,Diyarbakır | ## Article Content [Amida Höyük](/tr/detay/amida-hoyuk-a7605/llms.txt), Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde, [Diyarbakır](/tr/detay/diyarbakir-il-9/llms.txt) ilinin merkez Sur ilçesi sınırlarında yer alan, Mezolitik Çağ’dan itibaren kesintisiz yerleşime sahne olmuş çok katmanlı bir arkeolojik yerleşim alanıdır. [Diyarbakır surlarının](/tr/detay/diyarbakir-surlari/llms.txt) içinde, [İçkale](/tr/detay/cizre-ic-kale-8caa3/llms.txt) olarak bilinen idari çekirdeğin kuzeybatısında, Dicle Nehri’ne hâkim bir konumda yer alır. Adını Roma dönemindeki şehir ismi olan “Amida”dan alır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/08/16/VcZgJsj8HNoRoyu0XXCWUE9nqFaDKV6N.png) *Amida Höyük (T.C. Diyarbakır Valiliği)* ### **Tarihçe** Amida Höyük’te ilk yerleşimin Orta Neolitik Döneme, yani M.Ö. 7000 yılına dayandığı tespit edilmiştir. TÜBİTAK laboratuvarlarında yapılan Karbon-14 analizlerine göre, höyükte yerleşim M.Ö. 6764 yılına kadar geriye gitmektedir. Yangın tabakalarının analiziyle, bu dönemde höyüğün üç kez büyük yangınlarla karşılaştığı anlaşılmıştır. Milattan önce 7000–5000 yılları arasına tarihlenen bu yangın izleri, höyüğün yoğun ve önemli bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir. Kazılarda M.Ö. 8000 yıllarına ait obsidiyen aletler ve seramik parçaları da bulunmuştur. Amida Höyük, tarih boyunca Hurri-Mitanniler, Urartular, Asurlular, Medler, Persler, Büyük Tigran Krallığı, Romalılar, Sasaniler, Bizanslılar, Emeviler, Abbasiler, Mervaniler, Selçuklular, Artuklular, Eyyubiler, Akkoyunlular, Safeviler ve Osmanlılar gibi birçok medeniyetin yerleşim alanı olmuştur. Yerleşimin hiçbir dönem kesintiye uğramadığı, bugüne dek süregelen kazı çalışmaları ve karbon analizleriyle belgelenmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/08/16/juCVxlCg2tzlnUVotuHNeTYmsuwuMlYN.png) *Amida Höyük (T.C. Diyarbakır Valiliği)* ### **Mimari Özellikler ve Arkeolojik Bulgular** Amida Höyük’teki kazılar, özellikle [Artuklu](/tr/detay/artuklu-ilce-10147/llms.txt) Sarayı çevresinde yoğunlaşmaktadır. Sarayın divanhanesi, kabul salonu ve bazı bölümleri gün yüzüne çıkarılmış; mozaik döşemeler, çini kalıntıları, kalorifer sistemi ve soğuk su kanalları tespit edilmiştir. Yaklaşık 1800 yıllık su kanalları, 1700 yıllık mezar odaları, 800 yıllık mermer parçaları ve 1. Dünya Savaşı’ndan kalma 782 el bombası gibi farklı dönemlere ait buluntular da gün yüzüne çıkarılmıştır. Kazılar sonucunda ortaya çıkan “kral yolu” ve “Saraykapı” gibi yapılar, Amida’nın kentsel planlamasında önemli bir yer tuttuğunu göstermektedir. Ayrıca, höyükte çok sayıda seramik parça, yontma taş alet, Bizans ve İslam dönemlerine ait sikkeler bulunmuştur. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/08/16/FQBpk8GfzySxNrgb9liLUbFdlqx9Q5du.png) *Amida Höyük (Anadolu Ajansı)* ### **Restorasyon ve Koruma Çalışmaları** 2018 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle Dicle Üniversitesi’nden Prof. Dr. İrfan Yıldız başkanlığında başlatılan kazı çalışmaları hâlen sürmektedir. 1962 yılında yapılan yüzey araştırmalarında Artuklu dönemine ait mozaikli bir avlu ortaya çıkarılmıştır. Güncel kazılarda höyüğün doğu surlarının temelleri ortaya çıkarılmakta, “kral yolu” projesi kapsamında onarım çalışmaları planlanmaktadır. Amida Höyük, Diyarbakır Müze Kompleksi, sahabeler kabri ve diğer anıtsal yapılarla aynı bölgede yer almakta, turizme açık hâle getirilmesi için projeler geliştirilmektedir. 14 Ekim 2023 tarihinde başlayan Kültür Yolu Festivali sırasında höyük, ziyaretçilere açılmıştır. ## Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı. “Diyarbakır'da 10 Bin Yıllık Yaşam İzinin Tespit Edildiği Alan: Amida Höyük.” Anadolu Ajansı. Erişim tarihi16 Ağustos 2025. https://www.aa.com.tr/tr/dosya-haber/diyarbakirda-10-bin-yillik-yasam-izinin-tespit-edildigi-alan-amida-hoyuk/3364859.Anadolu Ajansı. “Diyarbakır’daki Amida Höyük’te Artuklu Sarayı’nın Doğu Surlarının Temeli Ortaya Çıkarılacak.” Anadolu Ajansı. Erişim tarihi16 Ağustos 2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur/diyarbakirdaki-amida-hoyukte-artuklu-sarayinin-dogu-surlarinin-temeli-ortaya-cikarilacak/3004972.T.C. Diyarbakır Valiliği. “Amida Höyük.” T.C. Diyarbakır Valiliği Resmî Web Sitesi. Erişim tarihi16 Ağustos 2025http://www.diyarbakir.gov.tr/amida-hoyuk.