--- title: Akut Poliomyelit slug: akut-poliomyelit url: /detay/akut-poliomyelit type: article language: Türkçe entity: primary: Akut Poliomyelit type: article disambiguation: Akut Poliomyelit: Çocuk felci virüsünün neden olduğu tehlikeli bir enfeksiyon. Aşıyla önlenebilir. categories: - name: Sağlık Ve Tıp slug: saglik-ve-tip url: /kategori/saglik-ve-tip tags: - Tıp - hastalık author: Emin Neşat Gürses created_at: 2025-03-21T02:21:50.391613+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:48:26.682273+03:00 --- # Akut Poliomyelit ## Article Content Akut poliomyelit, poliovirüsün neden olduğu, merkezi sinir sistemini (özellikle omurilikteki motor nöronları) etkileyen akut bir [enfeksiyon](/tr/detay/enfeksiyon-2/llms.txt) hastalığıdır. [Hastalık](/tr/detay/hastalik-749643/llms.txt), genellikle asemptomatik veya hafif semptomlarla seyretse de, bazı vakalarda kalıcı felç ve hatta ölüme [yol](/tr/detay/yol-3/llms.txt) açabilir. Poliomyelit, [çocuk](/tr/detay/cocuk-2/llms.txt) felci olarak da bilinir ve özellikle çocuklarda ciddi morbiditeye neden olur. [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Sağlık Örgütü (WHO) liderliğinde yürütülen küresel aşılama kampanyaları sayesinde, poliomyelit büyük ölçüde kontrol altına alınmıştır. #### **Akut Poliomyelitin Etiyolojisi ve Epidemiyolojisi** Poliomyelit, Enterovirüs cinsine ait poliovirüsün ([tip](/tr/detay/tip-2/llms.txt) 1, 2 ve 3) neden olduğu bir hastalıktır. Poliovirüs, fekal-oral yolla (kontamine [su](/tr/detay/su-4/llms.txt) veya gıdalar aracılığıyla) bulaşır. [Virüs](/tr/detay/virus-2/llms.txt), ağız yoluyla vücuda girdikten sonra bağırsaklarda çoğalır ve lenfatik [sistem](/tr/detay/sistem-2/llms.txt) yoluyla yayılır. Nadiren, virüs merkezi sinir sistemine ulaşarak motor nöronları tahrip eder ve felce neden olur. Poliomyelit, özellikle hijyenik koşulların kötü olduğu ve aşılama oranlarının düşük olduğu bölgelerde yaygındır. WHO'nun küresel polio eradikasyon programı sayesinde, vahşi poliovirüs tip 2 ve 3 eradike edilmiştir. Ancak, tip 1 poliovirüs [hala](/tr/detay/hala-2/llms.txt) Afganistan ve Pakistan [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) bazı bölgelerde endemiktir. Ayrıca, aşı kaynaklı poliovirüs (VDPV) vakaları da nadiren görülebilir. #### **Klinik Bulgular ve Semptomlar** Poliomyelit enfeksiyonları, klinik olarak dört farklı formda ortaya çıkabilir: ##### **1. Asemptomatik Enfeksiyon** Enfekte bireylerin yaklaşık %90-95'inde herhangi bir semptom görülmez. Bu bireyler, virüsü başkalarına bulaştırabilir. ##### **2. Abortif Poliomyelit** Hafif ve spesifik olmayan semptomlarla karakterizedir. Semptomlar şunlardır: - Ateş - Baş ağrısı - Boğaz ağrısı - Kusma - Halsizlik Bu form, merkezi sinir sistemini etkilemez ve genellikle birkaç [gün](/tr/detay/gun-4/llms.txt) içinde kendiliğinden iyileşir. ##### **3. Non-paralitik Poliomyelit** Abortif poliomyelite benzer semptomlara ek olarak, menenjit bulguları görülür. Semptomlar şunlardır: - Boyun sertliği - Sırt ağrısı - Kas spazmları Bu formda da felç gelişmez ve hastalar genellikle tamamen iyileşir. ##### **4. Paralitik Poliomyelit** Poliomyelitin en ciddi formudur ve enfekte bireylerin %0.1-1'inde görülür. Semptomlar şunlardır: **Başlangıç evresi**: [Ateş](/tr/detay/ates-2/llms.txt), [baş](/tr/detay/bas-2/llms.txt) ağrısı ve [kas](/tr/detay/kas-750484/llms.txt) ağrısı. **Felç evresi**: Ani başlayan asimetrik felç (genellikle bacaklarda). Felç, flasid (gevşek) tiptedir ve refleksler kaybolur. **İyileşme evresi**: Felçli kasların bir kısmı iyileşebilir, ancak kalıcı güçsüzlük ve atrofi görülebilir. Paralitik poliomyelit, solunum kaslarını etkilediğinde solunum yetmezliği ve ölüme yol açabilir. #### **Tanı Yöntemleri** Poliomyelit tanısı, klinik bulgular ve laboratuvar testleri ile konulur. Tanıda kullanılan yöntemler şunlardır: Virüs izolasyonu: Dışkı, boğaz sürüntüsü veya [beyin](/tr/detay/beyin-3/llms.txt) omurilik sıvısı (BOS) örneklerinde poliovirüsün izole edilmesi. Polimeraz [Zincir](/tr/detay/zincir-85537/llms.txt) Reaksiyonu (PCR): Poliovirüs RNA'sının tespiti için kullanılır. Serolojik testler: Kanda poliovirüse karşı oluşan antikorların tespiti. #### **Tedavi Yaklaşımları** Poliomyelitin spesifik bir antiviral tedavisi yoktur. Tedavi, destekleyici ve semptomatik yaklaşımları içerir: ##### **Destekleyici Tedavi** Solunum desteği: Solunum kaslarının tutulduğu durumlarda mekanik ventilasyon gerekebilir. Fizik tedavi: Felçli kasların rehabilitasyonu ve kas atrofisinin önlenmesi için fizik tedavi uygulanır. Ağrı yönetimi: Analjezikler ve kas gevşeticiler kullanılır. ##### **Komplikasyonların Yönetimi** [Post](/tr/detay/post-4/llms.txt)-polio sendromu: Yıllar sonra ortaya çıkan kas güçsüzlüğü ve yorgunluk gibi semptomların yönetimi. Ortopedik müdahaleler: Kas kontraktürleri ve deformitelerin düzeltilmesi için cerrahi girişimler gerekebilir. #### **Korunma ve Aşılama** Poliomyelitten korunmanın en etkili yolu aşılamadır. İki tür polio aşısı mevcuttur: ##### **Oral Polio Aşısı (OPV)** Canlı zayıflatılmış virüs içerir ve bağırsak bağışıklığı sağlar. Ancak, nadiren aşı kaynaklı poliomyelite (VAPP) neden olabilir. ##### **İnaktif Polio Aşısı (IPV)** [Ölü](/tr/detay/olu-2/llms.txt) virüs içerir ve [enjeksiyon](/tr/detay/enjeksiyon-751117/llms.txt) yoluyla uygulanır. Güvenli ve etkilidir. WHO, polio eradikasyonu için OPV ve IPV'nin [kombinasyon](/tr/detay/kombinasyon-749641/llms.txt) halinde kullanılmasını önermektedir. ## Academic Sources and References 1. Modlin, John F. “Poliomyelitis.” In Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases, 9th ed., edited by John E. Bennett, Raphael Dolin, and Martin J. Blaser. Philadelphia: Elsevier, 2019.Nathanson, Neal, and Alexander D. Langmuir. “The Cutter Incident: Poliomyelitis Following Formaldehyde-Inactivated Poliovirus Vaccination in the United States During the Spring of 1955.” American Journal of Epidemiology 142, no. 2 (1995): 109–118.Racaniello, Vincent R. “One Hundred Years of Poliovirus Pathogenesis.” Virology 344, no. 1 (2006): 9–16.World Health Organization. “Poliomyelitis: Fact Sheet.” 2021. Erişim tarihi: 21 Mart 2025. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/poliomyelitis