--- title: Akdeniz Diyeti slug: akdeniz-diyeti url: /detay/akdeniz-diyeti type: article language: Türkçe entity: primary: Akdeniz Diyeti type: article disambiguation: Akdeniz Diyeti: Sağlıklı yaşam için sebze, meyve, zeytinyağı ve daha fazlasıyla dolu geleneksel beslenme modeli. categories: - name: Biyoloji slug: biyoloji url: /kategori/biyoloji - name: Sağlık Ve Tıp slug: saglik-ve-tip url: /kategori/saglik-ve-tip - name: Gastronomi slug: gastronomi url: /kategori/gastronomi tags: - Kardiyovasküler sağlık - kolesterol - sağlıklı beslenme - Beslenme - Sağlık - Obezite - Diyet author: Semanur Polat created_at: 2025-03-16T14:52:06.160268+03:00 updated_at: 2025-04-17T11:03:46.424342+03:00 --- # Akdeniz Diyeti ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Akdeniz Diyeti ![6928A399-4FFD-45D9-A148-309FB72C3B7A.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/03/21/XcYDs3Y53esOYbk0rLy6xW62ZpwCeBdM.png) | Field | Value | |-------|-------| | Koruyucu Olduğu Hastalıklar | Kalp-damar hastalıkları, Hipertansiyon, Diyabet, Obezite Alzheimer, Demans gibi hastalıklar | | Az Miktarda Tüketilmesi Önerilenler | Kırmızı et ve işlenmiş et ürünleri, Tatlılar | | Haftalık Tüketilmesi Gerekenler | Balık ve deniz ürünleri, Kümes hayvanları, Yumurta, Süt ve süt ürünleri | | Günlük Tüketilmesi Gerekenler | Tam tahıllar, Sebzeler, Meyveler, Kurubaklagiller, Zeytinyağı, Su | | Hangi Ülkelerde | Yunanistan, İtalya, Fas, Cezayir, Türkiye, Tunus gibi ülkeler | ## Article Content Akdeniz diyeti, Akdeniz’e kıyısı olan ülkelerde geleneksel olarak benimsenen beslenme biçimidir. Sebze, [meyve](/tr/detay/meyve-751557/llms.txt), [tam](/tr/detay/tam/llms.txt) tahıllar, kuru baklagiller, zeytinyağı ve balık açısından zengin olup, kırmızı et ve doymuş yağ tüketiminin düşük olduğu bir diyet modelidir. Sağlık üzerindeki olumlu etkileri nedeniyle [dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) çapında ilgi görmektedir ve 2010 yılında UNESCO tarafından İnsanlığın [Somut](/tr/detay/somut/llms.txt) Olmayan Kültürel Mirası olarak kabul edilmiştir .[^1]  ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/20/CfGcyKrpp62xFPr6728Tz7EBJFe4Ccy4.png) *(Akdeniz diyetinde örnek temel besinler, görüntü yapay zeka ile üretilmiştir)* ### **Tarihçe ve Tanım** Akdeniz diyeti, 1950’li yıllarda Ancel Keys ve ekibinin yaptığı Yedi [Ülke](/tr/detay/ulke-2/llms.txt) Çalışması ile bilimsel olarak tanımlanmıştır. Çalışmada, Akdeniz ülkelerinde [kalp](/tr/detay/kalp-749133/llms.txt) hastalıklarının [Batı](/tr/detay/bati-4/llms.txt) ülkelerine kıyasla daha az görüldüğü saptanmış ve bu durumun beslenme alışkanlıklarıyla ilişkili olduğu belirlenmiştir . [^2]  ### **Akdeniz Diyetinin Temel Bileşenleri** Akdeniz diyet piramidi, besinlerin tüketim sıklığına göre yapılandırılmıştır: •**Günlük Tüketilmesi Gerekenler:** Tam tahıllar, [su](/tr/detay/su-4/llms.txt), sebzeler, meyveler, kurubaklagiller, zeytinyağı, baharatlar ve otlar. •**Haftalık Tüketilmesi Gerekenler: **Balık ve [deniz](/tr/detay/deniz-750021/llms.txt) ürünleri, kümes hayvanları, yumurta, süt ve süt ürünleri. •**Az miktarda tüketilmesi önerilenler:** Kırmızı et ve işlenmiş et ürünleri, tatlılar .[^3]  ### **Sağlık Üzerine Etkileri** #### **Kardiyovasküler Sağlık** Akdeniz diyetine yüksek düzeyde uyum gösteren bireylerde kalp-damar hastalıkları, hipertansiyon ve felç riskinin azaldığı birçok araştırmada kanıtlanmıştır. Yapılan meta-analizler, bu diyetin tüm nedenlere bağlı [ölüm](/tr/detay/olum-2/llms.txt) oranını %23, kardiyovasküler ölüm riskini ise %27 oranında düşürdüğünü göstermektedir .[^4]  #### **Metabolik Hastalıklar** [Diyabet](/tr/detay/diyabet-3/llms.txt), obezite ve metabolik [sendrom](/tr/detay/sendrom-ee6f2/llms.txt) [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) hastalıkların önlenmesinde Akdeniz diyetinin olumlu etkileri bilinmektedir. Zeytinyağı ve kuruyemişlerin diyete eklenmesiyle, insülin duyarlılığı ve [kan](/tr/detay/kan-3/llms.txt) şekeri kontrolü iyileşmektedir .[^5]  #### **Bilişsel Fonksiyonlar** Akdeniz diyetine uyum, bilişsel fonksiyonların korunmasına katkı sağlar. Alzheimer ve demans gibi hastalıkların gelişimini yavaşlattığına dair kanıtlar mevcuttur. Özellikle polifenoller, omega-3 yağ asitleri ve antioksidanların [beyin](/tr/detay/beyin-3/llms.txt) sağlığını desteklediği gösterilmiştir .[^6]  ### **Akdeniz Diyeti ve Sürdürülebilirlik** Akdeniz diyeti [sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) sağlık açısından değil, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirlik bakımından da avantajlıdır. Bitkisel kaynaklı besinlerin ağırlıklı olması, [karbon](/tr/detay/karbon-3/llms.txt) [ayak](/tr/detay/ayak-4/llms.txt) izini azaltırken, geleneksel tarım yöntemlerine dayalı [üretim](/tr/detay/uretim-750525/llms.txt) ise biyolojik çeşitliliği korumaya yardımcı olur. ## Academic Sources and References 1. Furbatto, Michela, Diana Lelli, Raffaele Antonelli Incalzi, ve Claudio Pedone. “Mediterranean Diet in Older Adults: Cardiovascular Outcomes and Mortality from Observational and Interventional Studies—A Systematic Review and Meta-Analysis.” Nutrients 16, no. 3947 (2024): 1–13. https://doi.org/10.3390/nu16223947. 2. Montero Muñoz, Natalia, Pedro Juan Tárraga López, Ángel Arturo López-González, Hernán Paublini, Cristina Martorell Sánchez, Emilio Marínez-Almoyna Rifá, ve José Ignacio Ramírez-Manent. “Association Between Mediterranean Diet and Other Healthy Habits and Sociodemographic Variables with the Values of Vascular and Heart Age in Spanish Workers.” Nutrients 17, no. 903 (2025): 1–20. https://doi.org/10.3390/nu17050903. 3. Özer, Emine Rumeysa, ve Kemal Kaan Tekinşen. “Akdeniz Diyeti ve Sağlık.” Akademik Et ve Süt Kurumu Dergisi 2 (2021): 13–23. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1947956. 4. İçen, Hayrunisa, Simay Fereli, İzel Aycan Başoğlu, ve Fatma Esra Güneş. “Akdeniz Diyetinin Kognitif Fonksiyonlar Üzerine Etkileri.” Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences 4, no. 2 (2019): 198–204. https://doi.org/10.5336/healthsci.2018-60552. ## Citations [^1]: Özer, Emine Rumeysa ve Kemal Kaan Tekinşen, “Akdeniz Diyeti ve Sağlık,” Akademik Et ve Süt Kurumu Dergisi 2 (2021): 13–23. [^2]: Özer, Emine Rümeysa ve Kemal Kaan Tekinşen, Akdeniz Diyeti ve Sağlık, Akademik Et ve Süt Kurumu Dergisi, 2, 13-14 [^3]: Özer, Emine Rümeysa ve Kemal Kaan Tekinşen, Akdeniz Diyeti ve Sağlık, Akademik Et ve Süt Kurumu Dergisi, 2, 14-19 [^4]: Michela Furbatto et al., “Mediterranean Diet in Older Adults: Cardiovascular Outcomes and Mortality from Observational and Interventional Studies—A Systematic Review and Meta-Analysis,” Nutrients 16, no. 3947 (2024): 6-12, https://doi.org/10.3390/nu16223947. [^5]: Montero Muñoz, N., et al. Association Between Mediterranean Diet and Other Healthy Habits and Sociodemographic Variables with the Values of Vascular and Heart Age in Spanish Workers, Nutrients, 17(903), 5-6 [^6]: Hayrunisa İçen et al., “Akdeniz Diyetinin Kognitif Fonksiyonlar Üzerine Etkileri,” Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences 4, no. 2 (2019): 202, https://doi.org/10.5336/healthsci.2018-60552.