--- title: Air Transat Flight 961 Kazası slug: air-transat-flight-961-kazasi-75e8c url: /detay/air-transat-flight-961-kazasi-75e8c type: article language: Türkçe entity: primary: Air Transat Flight 961 Kazası type: article disambiguation: Air Transat 961 kazası: 2005'te Airbus A310'un yatay stabilizatörünün kopması sonucu yaşanan uçak kazası. Güvenli iniş. categories: - name: Havacılık Ve Uzay slug: havacilik-ve-uzay url: /kategori/havacilik-ve-uzay - name: Malzeme Bilimi, Metalürji Ve Maden slug: malzeme-bilimi-metalurji-ve-maden url: /kategori/malzeme-bilimi-metalurji-ve-maden - name: Mühendislik slug: muhendislik url: /kategori/muhendislik tags: - AirTransat - artıkgerilme - kompozit author: Fatih Türk created_at: 2025-04-06T18:44:33.005848+03:00 updated_at: 2025-04-17T09:59:18.555415+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/06/n44YRgh1nUgQacWSgHHNDRbXHIM3i1pm.webp --- # Air Transat Flight 961 Kazası ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Air Transat Flight 961 Kazası ![4anl6wlbd3l41.webp](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/07/draEyBYSJNDjZYGn6yGaFvr98vRCVm4S.webp) | Field | Value | |-------|-------| | Tarih(Tarih) | 2005-03-06 | | Yolcu Sayısı | 271 Kişi, (9 Mürettebat - 262 Yolcu) | | Varış Noktası | Quebec City,Kanada | | Kalkış Noktası | Varadero,Küba | | Kuyruk Numarası | C-GPAT | | Uçak Tipi | Airbus A310-308 | ## Article Content **Air Transat Flight 961**, 6 [Mart](/tr/detay/mart-749833/llms.txt) 2005 tarihinde gerçekleşen nadir havacılık olaylarından biridir. [Olay](/tr/detay/olay/llms.txt), Air Transat’a ait bir Airbus A310 tipi uçağın havada yatay stabilizatörünün kopmasıyla ilgilidir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/13/gOeshleKU8xFa7EK8GVUb24JD4DN3qXg.webp) *(Görsel yapay zeka ile oluşturulmuştur)* ### **Uçuş ve Kaza Süreci** Uçak, Varadero'dan kalkışından yaklaşık 35 [dakika](/tr/detay/dakika-3/llms.txt) sonra, 35.000 ft (10.668 m) irtifadayken pilotların şiddetli bir titreşim hissetmesinin ardından kontrolden çıkmıştır. Birkaç saniye boyunca da ani bir dalış yaşanmıştır. Bu tür [hareket](/tr/detay/hareket-3/llms.txt), genellikle kontrol yüzeylerinden birinin arızalanmasıyla ilgilidir. Kaptan pilot, uçağın davranışlarını analiz ederken uçak kuyruğundan olağandışı sesler geldiğini [fark](/tr/detay/fark-2/llms.txt) etmiştir. [Kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) bir [süre](/tr/detay/sure-750120/llms.txt) sonra uçak dengelenmeye başlasa da uçuşta olağandışı davranışlar sürmüştür. Uçak, şiddetli titreşim ve ani dalıştan sonra bir süre daha istikrarsız hareketler göstermeye devam etmiştir. Pilotlar, uçakla ilgili verileri incelediklerinde, yatay stabilizatörün bir bölümünün kopmuş olabileceğini tespit etmişlerdir. Stabilizatör, uçağın düzgün uçuşunu sağlamak için kritik bir öneme sahiptir. Bu parçanın [hasar](/tr/detay/hasar/llms.txt) görmesi veya kopması, uçağın genel uçuş dengesinde ciddi bozulmalara [yol](/tr/detay/yol-3/llms.txt) açabilir. Olayın ilk aşamasında, uçakta asimetrik bir [denge](/tr/detay/denge-2/llms.txt) kaybı meydana geldiği gözlemlenmiştir. Bu [durum](/tr/detay/durum-5/llms.txt), uçağın sağa veya sola sapmasına neden olmuş ve özellikle yüksek irtifada uçuşu son [derece](/tr/detay/derece-3/llms.txt) güçleştirmiştir. Böyle bir senaryoda, uçağın güvenli şekilde yere indirilebilmesi için belirli [teknik](/tr/detay/teknik-2/llms.txt) prosedürlerin uygulanması gereklidir. Pilotlar, uçuş güvenliğini sağlamak amacıyla uçağın hızını ve irtifasını kademeli olarak azaltma yoluna gitmişlerdir. Hızın düşürülmesi, yatay stabilizatörün işlev kaybını kısmen [telafi](/tr/detay/telafi/llms.txt) edebilmiş olsa da uçuş hâlâ yüksek [risk](/tr/detay/risk-2/llms.txt) içermekteydi. Bundan dolayı Varadero'ya geri dönülmesine karar verilmiştir. Ancak bu karar, uçağın kaybettiği denge sebebiyle ciddi şekilde azalan manevra kabiliyeti nedeniyle pilotlar açısından [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir zorluk teşkil etmiştir. Yüksek irtifada kontrollü bir iniş [yapmak](/tr/detay/yapmak-7583b/llms.txt), özellikle bu tür bir [arıza](/tr/detay/ariza-751432/llms.txt) sonrası son derece tecrübe gerektiren bir görevdir. Ancak, kaptan pilotun deneyimi ve mürettebatın işbirliği sayesinde uçak, Varadero Uluslararası Havaalanı'na güvenli bir şekilde iniş yapmıştır. ### **İniş ve Sonrası** Uçak indikten sonra güvenlik prosedürleri devreye girmiş, yolcular tahliye edilmiştir. Kazadan kimse ciddi şekilde etkilenmese de uçak ciddi şekilde hasar görmüştür. Uçak yere indiğinde yapılan detaylı incelemede, uçak kuyruğundaki yatay stabilizatörün sol kısmının neredeyse tamamen koptuğu anlaşılmıştır. Yani uçak, kuyruk dengeleyicisinin yarısı olmadan uçuşa devam etmiştir. Yatay stabilizatör, uçağın burnunun yukarı-aşağı hareketlerini dengeleyen kritik bir parçadır. Uçuş kontrol sistemleri bu parçaya bağlıdır ve bu [parça](/tr/detay/parca-702ab/llms.txt) olmadan uçmak genelde ölümcül sonuçlar doğurur. ### **Kazanın Nedenleri** [Kanada](/tr/detay/kanada-4/llms.txt) Ulaşım Güvenliği Kurulu (TSB) ve Airbus mühendisleri olayı detaylı olarak incelemiş ve araştırmanın neticesinde; - Kopan parçanın, daha önce yapılan bir bakım işlemi sırasında zayıflatıldığı, - Karbon fiber kompozit yapıdaki stabilizatörün iç kısmında çatlakların fark edilmediği, - Kopmanın metal bağlantı noktalarındaki stres yoğunluğu ve bakım hatasıyla ilişkili olduğu ortaya çıkmıştır. Bu durum, bakım prosedürlerinin doğru uygulanmaması ve parça üzerinde yeterince titizlik gösterilmemesinin bir sonucu olarak belirlenmiştir. Üretimden uçuşa kadar izlenmeyen [artık gerilme](/tr/detay/artik-gerilme-kompozit-45150/llms.txt) ve mikro hasarların uçuş sırasında potansiyel felakete dönüşebileceği anlaşılmıştır. Air Transat ve Airbus, uçaklarının bakım süreçlerini yeniden gözden geçirilmiş ve benzer kazaların yaşanmaması için tüm A310 filosunda önemli güvenlik denetimleri yapılmıştır. Ayrıca, **pilot eğitimi** daha da geliştirilmiş, mürettebatlara, asimetrik stabilizatör kaybı ve diğer olağandışı uçuş koşullarına karşı ek eğitim verilmiştir. ## Academic Sources and References 1. Airbus, Airbus A310: Technical Specifications (Toulouse: Airbus S.A.S.), Erişim 7 Nisan 2025, https://www.airbus.com/en/products-services/commercial-aircraft.Federal Aviation Administration (FAA), Advisory Circular AC 43-13-1B: Acceptable Methods, Techniques, and Practices – Aircraft Inspection and Repair (Washington, D.C.: U.S. Department of Transportation, 2001).Flight Safety Foundation, "Stabilizer Separation on Airbus A310 Spurs Maintenance Review," Aviation Safety World, May 2005.Kompozit ve Havacılık Teknolojileri Dergisi, "Air Transat 961: Karbon Fiber Stabilizatör Arızasının Anatomisi," Kompozit Türkiye, Temmuz 2006.National Transportation Safety Board (NTSB), Official Website, Erişim 7 Nisan 2025, https://www.ntsb.gov/Pages/home.aspx.