--- title: Agop (Martayan) Dilaçar slug: agop-martayan-dilacar-0c31e url: /detay/agop-martayan-dilacar-0c31e type: biography language: Türkçe entity: primary: Agop (Martayan) Dilaçar type: biography disambiguation: Agop Dilaçar: Dilbilimci, Türk Dil Kurumu'nda öncü rol. Robert Koleji mezunu, Atatürk ile çalıştı. categories: - name: Edebiyat slug: edebiyat url: /kategori/edebiyat - name: Siyaset Ve Uluslararası İlişkiler slug: siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler url: /kategori/siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - Agop Dilaçar - Güneş Dil Teorisi - Robert Kolej - Dilbilim - Türk Dil Kurumu author: Yunus Emre Sağlam created_at: 2025-06-30T16:22:41.272215+03:00 updated_at: 2025-07-23T13:39:46.133195+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/23/rIWw1YzzOIJoXmBuYv5dSrveWiDJCiM1.png --- # Agop (Martayan) Dilaçar > Agop (Martayan) Dilaçar, 1895 yılında İstanbul’da doğmuş, dilbilim alanında çeşitli kurumlarda görev almış bir akademisyendir. Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı ordusunda yedek subay olarak görev yapmış, savaş sonrası eğitimcilik ve yayıncılık faaliyetlerinde bulunmuştur. ## KURE Information Cards ![Ekran görüntüsü 2025-06-30 162303.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/06/30/0cje3CigNk2gWV3DyAFKri5CqqoXXdww.png) *Agop (Martayan) Dilaçar* | Field | Value | |-------|-------| | Eğitim | Robert Kolej (1915) | | İlişkili Kurultaylar ve Görevler | 1. ve 2. Türk Dili Kurultayları, Türk Dil Kurumu kurucu kadrosu | | Mezarı | Şişli Ermeni Mezarlığı | | Konuştuğu/Bildiği Diller | Ermenice, Türkçe, İngilizce, Fransızca, Rumca, İspanyolca, Rusça, Latince, Yunanca, Almanca, Bulgarca | | Kurumsal Görevler | Türk Dil Kurumu başuzmanı (1934–1979), Türk Ansiklopedisi baş redaktörü | | Akademik Görevler | Ankara Üniversitesi DTCF, Gazi Lisesi, Svaboden Üniversitesi | | Ölüm Tarihi ve Yeri | 12 Eylül 1979 – İstanbul, Türkiye | | Doğum Tarihi ve Yeri | 22 Mayıs 1895 – İstanbul, Osmanlı Devleti | | Meslek(ler) | Dilbilimci,yazar,öğretmen | | Uyruk(lar) | Osmanlı,ardından Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı | ## Article Content Agop (Martayan) Dilaçar, 1895 yılında [İstanbul](/tr/detay/istanbul-4/llms.txt)’da doğmuş ve [Türkiye](/tr/detay/turkiye-2/llms.txt) Cumhuriyeti’nin erken dönemlerinde dil kurumları, eğitim faaliyetleri ve yayımlar aracılığıyla dilbilimi alanında çeşitli görevlerde bulunmuştur. Eğitimini Robert Kolej’de tamamlayan Dilaçar, farklı dillerde edindiği yetkinliklerle akademik, ansiklopedik ve kurumsal çalışmalara katılmıştır. Atatürk'ün davetiyle 1932 yılında [Türk Dili Tetkik Cemiyeti](/tr/detay/milli-edebiyat-akimi/llms.txt)’nin kurultayına katılmış, ardından [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) Dil Kurumu’nda ve Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde görev almıştır. Hayatının büyük bölümünü dilbilim alanına yönelik yayın ve ders faaliyetleriyle geçiren Dilaçar, 1979 yılında İstanbul’da vefat etmiştir. ### **Eğitim Hayatı ve Dilsel Yeterlilikleri** Agop (Martayan) Dilaçar, ilköğrenimini İstanbul’da Amerikan misyoner okullarında tamamlamış, ardından Robert Kolej’e kabul edilmiştir. Bu kurumda Latince, Eski Yunanca, Almanca, Fransızca, Rumca ve İspanyolca gibi birçok dili öğrenmiş; dilsel ilgisi bu yıllarda gelişmiştir. Tevfik Fikret’ten dersler almış, mezuniyetini New York Bilim Ödülü ile tamamlamıştır. ### **Askerlik ve Atatürk ile Tanışması** [I. Dünya Savaşı](/tr/detay/savas-2/llms.txt) sırasında yedek subay olarak orduya katılan Dilaçar, önce Kafkas Cephesi'nde, daha sonra Suriye-Filistin Cephesi’nde görev yapmıştır. Halep ve Şam’daki görevleri sırasında tercümanlık yapmış; bu dönemde [Mustafa Kemal Paşa](/tr/detay/ataturk-9d7d8/llms.txt) ile tanıştırılmıştır. Askerlik sonrasında Lübnan'da eğitim kurumlarında yöneticilik ve gazetecilik faaliyetleri yürütmüş, ardından İstanbul’a dönerek Robert Kolej’de öğretmenlik yapmıştır. ### **Akademik ve Kurumsal Çalışmaları** 1920’li yılların sonlarında Sofya’ya giden Dilaçar, burada Svaboden Üniversitesi’nde Eski Türk dilleri ve Osmanlıca okutmuştur. Ayrıca çeşitli Ermenice ve Türkçe süreli yayınlarda makaleler yayımlamıştır. 1932 yılında [Türk Dili](/tr/detay/turk-lugati/llms.txt) Tetkik Cemiyeti’nin 1. Türk Dili Kurultayı'na katılmıştır. Bu kurultayda “Türk, Sümer ve Hint Dilleri Arasındaki Rabıtalar” başlıklı bildiriyi sunmuştur. 1934 yılında Türk Dil Kurumu başuzmanlığına atanmış, 1936 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde ders vermeye başlamıştır. Bu görevi 1951 yılına kadar sürmüştür. ### **Türk Dil Kurumu ve Yayın Faaliyetleri** 1932’de kurulan Türk Dil Kurumu’nda kurucu kadro içinde yer almıştır. Bu kurum bünyesinde kelime kökenleri üzerine çalışmalar yürütmüş, yazım ve sözlük düzenlemelerinde görev almıştır. 1952’den itibaren Türk Dili dergisinde düzenli olarak yazılar yayımlamış, 1969’a kadar [Türk Ansiklopedisi](/tr/detay/ansiklopedi-2/llms.txt)’nde baş redaktörlük yapmıştır. 1968’de Türk Ansiklopedisi'nden ayrılarak "[Kutadgu Bilig](/tr/detay/kutadgu-bilig-2/llms.txt) İncelemesi" adlı eserine odaklanmıştır. ### **Eserleri ve Bilimsel Katkıları** Dilaçar, dilin yapısı, gelişimi, etimolojisi ve sınıflandırılması üzerine çalışmalarda bulunmuştur. Türk dili ve diğer diller arasındaki karşılaştırmalı dil çalışmalarına yönelik çok sayıda makale ve kitap kaleme almıştır. Başlıca eserleri arasında şunlar yer almaktadır: - *Güneş Dil Teorisi’nin Biyopsikolojik Kökenleri* (1936), - *Batı Türkçesi* (1953), - *Türk Diline Genel Bir Bakış* (1964), - *Dil, Diller ve Dilcilik* (1968), - *Kutadgu Bilig İncelemesi* (1972), - *Anadil İlkeleri ve Türkiye Dışındaki Başlıca Uygulamaları* (1978). ### **Ölümü ve Ardından** 12 Eylül 1979’da İstanbul’da vefat eden Dilaçar, Şişli Ermeni Mezarlığı’na defnedilmiştir. Ölümünden sonra yapılan haberlerde ismi genellikle “A. Dilaçar” olarak anılmıştır. ## Academic Sources and References 1. Atatürk Ansiklopedisi. “Agop (Martayan) Dilaçar.” Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, erişim 30 Haziran 2025. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/109/Agop-(Martayan)-Dila%C3%A7ar 2. Beyaz, Ekrem. “Agop Dilaçar ve Dil Yazıları.” Türk Dili 784 (Ocak 2019): 100–106. Türk Dil Kurumu Yayınları. https://tdk.gov.tr/wp-content/uploads/2019/01/20\_Ekrem-Beyaz.pdf 3. Dil Derneği. “A. Dilaçar.” Erişim tarihi: 23 Temmuz 2025. https://www.dildernegi.org.tr/TR,456/a-dilacar.html