--- title: Adıyaman Ulu Cami slug: adiyaman-ulu-cami url: /detay/adiyaman-ulu-cami type: article language: Türkçe entity: primary: Adıyaman Ulu Cami type: article disambiguation: Adıyaman Ulu Cami: 16. yy Türk-İslam mimarisi. Osmanlı ve Dulkadiroğulları etkileriyle tarihi bir cami. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur tags: - UluCami - cami author: Sümeyra Uzun created_at: 2025-01-17T16:24:16.661289+03:00 updated_at: 2025-04-17T12:50:22.452659+03:00 --- # Adıyaman Ulu Cami ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Adıyaman Ulu Cami ![Image for "Adıyaman Ulu Cami"](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/01/17/dl4hkJQKpZaaSqz11Ye6v7AqaX70Pri9.png) | Field | Value | |-------|-------| | Yapım Yılı(ları)(Metin) | 16. Yüzyıl | | Konum | Adıyaman | ## Article Content Adıyaman Ulu Cami, [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt)-İslam mimarisinin [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt)'daki [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) örneklerinden biridir. Cami, 16. yüzyılın başlarında Dulkadiroğulları Beyliği'nin son hükümdarı Alaüddevle Bozkurt’un oğlu [Durak](/tr/detay/durak-2/llms.txt) [Bey](/tr/detay/bey-5/llms.txt) tarafından 1506-1515 yılları arasında inşa ettirilmiştir. Adıyaman [şehir](/tr/detay/sehir-3/llms.txt) merkezinde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan bu [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), Osmanlı ve Dulkadiroğulları dönemi mimari unsurlarını bir araya getiren bir plan ve süsleme düzenine sahiptir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/01/17/yeYO14DWmrNTpIuOa4ExT917G1aHyEyh.png) *Adıyaman Ulu Cami (Kaynak: Kültür Portalı)* ### **Tarihi ve Mimari Özellikleri** Adıyaman Ulu Cami, tarih boyunca birçok kez onarım ve yenileme geçirmiştir. İlk inşası, 16. yüzyılın başlarında, 1506-1515 yılları arasında, Dulkadiroğulları Beyliği’nin son hükümdarı Alaüddevle Bozkurt’un oğlu Durak Bey tarafından gerçekleştirilmiştir. Ancak çeşitli nedenlerle cami [harap](/tr/detay/harap/llms.txt) olmuş ve 19. yüzyılda yeniden inşa edilmiştir. [Doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) kapısı üzerindeki kitabeye göre, 1832-1833 yıllarında cami yeniden ihya edilmiştir. 1895-1896 yıllarında ise Kolağası Mustafa [Ağa](/tr/detay/aga-3/llms.txt) tarafından cami ve minaresi tekrar onarılmıştır. #### **Genel Yapı ve Plan Düzeni** Adıyaman Ulu Cami, hem Osmanlı hem de Dulkadiroğulları mimarisinden izler taşıyan bir yapı olup, [klasik](/tr/detay/klasik/llms.txt) Osmanlı cami mimarisinin belirgin unsurlarını yansıtmaktadır. Caminin [harim](/tr/detay/harim-748823/llms.txt) kısmı, dört adet sekizgen kesitli paye [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) oturan merkezi bir [kubbe](/tr/detay/kubbe-2/llms.txt) ile örtülüdür. Merkezi kubbeyi destekleyen dört yarım kubbe, mekâna genişlik ve ferahlık kazandırmaktadır. Dört köşede, yarım kubbeleri tamamlayan [küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) kubbeler yer almaktadır. Bu düzenleme, klasik Osmanlı mimarisinde sıkça görülen bir plan şemasını ortaya koyar. Harimin kuzey cephesinde, altı adet çapraz [tonoz](/tr/detay/tonoz-2/llms.txt) ile örtülü bir son [cemaat](/tr/detay/cemaat-4/llms.txt) yeri bulunmaktadır. Tonozlar, simetrik bir düzenle sıralanmış olup, 19. yüzyılda yapılan yenileme sırasında kısmen değişikliğe uğramıştır. Caminin doğu, [batı](/tr/detay/bati-4/llms.txt) ve kuzey cephelerinde üç [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) giriş kapısı yer almaktadır. Bu kapılar, özellikle [ahşap](/tr/detay/ahsap-2/llms.txt) işçiliği açısından dikkat çekicidir. Caminin kuzeydoğu köşesinde ise [kare](/tr/detay/kare-748449/llms.txt) kaideli, silindirik gövdeli ve tek şerefeli bir minare bulunmaktadır. Minare, Selçuklu mimarisine özgü unsurlar taşımakta olup, caminin genel estetik yapısıyla uyum içerisindedir. #### **Süslü Ahşap Kapıları** Caminin doğu ve kuzey cephelerindeki giriş kapıları, Türk ahşap işçiliğinin inceliklerini yansıtan detaylara sahiptir. [Ceviz](/tr/detay/ceviz-3a0b0/llms.txt) ağacından yapılmış kapılar, 19. yüzyılın sonlarında yeniden düzenlenmiştir. Her [kapı](/tr/detay/kapi-cdb6b/llms.txt), üçer tabladan oluşan kanatları ile dikkat çeker. Bu tablalarda geometrik desenler, bitkisel motifler ve yazılar bir arada kullanılmıştır. Kapıların en önemli süsleme unsurlarından biri, S ve C kıvrımları ile oluşturulan kompozisyonlardır. Bu motifler, 18. yüzyılın sonlarından itibaren Türk ahşap işçiliğinde [yaygın](/tr/detay/yaygin-748456/llms.txt) olarak kullanılan [barok](/tr/detay/barok-2/llms.txt) ve [rokoko](/tr/detay/rokoko-2/llms.txt) etkilerini yansıtmaktadır. Doğu kapısında, Bahâytarzade [Ömer](/tr/detay/omer-2/llms.txt) el-Şehir oğlu Mustafa adlı bir usta tarafından 1900 yılında yapıldığına dair bir kitabe yer alır. Kuzey kapının kitabelerine göre, bu kapı 1900-1902 yılları arasında Şambayatlı Hacı Mehmet tarafından yapılmıştır. Kapılardaki süslemelerde rumi ve palmet motifleri dikkat çekmektedir. Ayrıca demir döküm tekniği ile yapılmış estetik kapı tokmakları, hem işlevsel hem de süsleyici bir unsur olarak [önem](/tr/detay/onem/llms.txt) taşımaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/01/17/8jyPHTBiRxlMWbNnLldA8sLhcc0DJwzo.png) *Adıyaman Ulu Cami (Kaynak: Kültür Portalı)* #### **Mimari Üslup ve Dönem Etkileri** Adıyaman Ulu Cami'nin mimarisi, Batılılaşma dönemi Türk mimarisinin etkilerini taşımaktadır. Süslemelerde kullanılan natüralist ve anti-natüralist [bitki](/tr/detay/bitki-2/llms.txt) motifleri, dönemin [sanat](/tr/detay/sanat/llms.txt) anlayışına uygun bir şekilde uygulanmıştır. Kapı kanatlarında yer alan geometrik desenler ve yazılar, yüksek [kabartma](/tr/detay/kabartma-4/llms.txt) tekniği ile işlenmiş ve detaylı bir işçilik ortaya konulmuştur. Bu unsurlar, Osmanlı ahşap işçiliğinin geç [dönem](/tr/detay/donem-3/llms.txt) örneklerinden biri olarak camiyi sanatsal açıdan da önemli bir konuma getirmektedir. ### **Depremlerin Etkisi** Adıyaman Ulu Camii, tarih boyunca doğal afetlerden etkilenmiştir. 2023 yılında meydana gelen [Kahramanmaraş](/tr/detay/kahramanmaras-2/llms.txt) merkezli depremlerde ağır [hasar](/tr/detay/hasar/llms.txt) almış, yanındaki bir binanın üzerine çökmesi sonucu büyük ölçüde [zarar](/tr/detay/zarar-2/llms.txt) görmüştür. Ancak caminin taşıdığı tarihî ve mimarî [değer](/tr/detay/deger-2/llms.txt) nedeniyle Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından başlatılan restorasyon çalışmaları, yapının [özgün](/tr/detay/ozgun-750487/llms.txt) niteliklerini koruyarak yeniden ayağa kaldırılmasını hedeflemektedir. Bu restorasyon sürecinde, caminin tarihi unsurlarına uygun malzeme ve teknikler kullanılmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/01/17/gEz0tR12tJHsQP91jeBWozQK3A0HTVYG.png) *Depremde Hasar Alan Adıyaman Ulu Cami (Kaynak: AA)* ## Academic Sources and References 1. "Adıyaman’da Depremlerde Yıkılan Tarihi Ulu Cami Restore Ediliyor."Anadolu Ajansı. Erişim tarihi: 17 Ocak 2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur/adiyamanda-depremlerde-yikilan-tarihi-ulu-cami-restore-ediliyor/3003588. 2. "Ulu Cami."Kültür Portalı. Erişim tarihi: 17 Ocak 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/adiyaman/gezilecekyer/ulu-cami553357. 3. Altın, Alper. "Geçmişten Günümüze Adıyaman Ulu Camisi." Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8, no. 24 (Aralık 2016): ISSN 1308–9196. DOI Numarası: Erişim tarihi: 17 Ocak 2025. 4. Arslan, Muhammet. "Adıyaman Ulu Camii’nin Ahşap Kapı Kanatları." Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 3, no. 5 (Aralık 2010): ISSN 1308–9196.