--- title: Adilcevaz Bastonu slug: adilcevaz-bastonu-f0255 url: /detay/adilcevaz-bastonu-f0255 type: article language: Türkçe entity: primary: Adilcevaz Bastonu type: article disambiguation: Adilcevaz Bastonu: Geleneksel el sanatı, 3000 yıllık tarih. Ceviz ağacı, boynuz ve Osmanlı motifleriyle süslenmiş, coğrafi işaretli bastonlar. categories: - name: El Sanatları Ve Geleneksel Sanatlar slug: el-sanatlari-ve-geleneksel-sanatlar url: /kategori/el-sanatlari-ve-geleneksel-sanatlar - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur tags: - Cumali Birol - Adilcevaz Bastonu - Geleneksel El Sanatı - Ebru Sanatı - coğrafi işaret author: Rumeysa Sever created_at: 2025-08-16T15:00:47.834847+03:00 updated_at: 2025-08-27T23:37:31.440907+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/08/16/gnvhZOrANbyV8CRneukGsgaXpIuJKu6s.jpeg --- # Adilcevaz Bastonu ## KURE Information Cards ![New folder (4)_baston3.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/08/16/I0fCbiyki9cZvov5KbWtdfTfSUTaba5n.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Usta | Cumali Birol – 3. kuşak baston ustası, Devlet sanatçısı | | Modifler | Osmanlı tuğrası, Ay yıldız, Selçuklu desenleri | | Süsleme | Zümrüt, Yakut, Sedef, Ebru sanatı | | Tarihçe | ~3.000 yıllık geçmiş | | Malzeme(ler) | Ceviz ağacı,Manda/koç/sığır boynuzu | | Yer(ler) | Bitlis,Adilcevaz | ## Article Content **Adilcevaz bastonu**, [Bitlis](/tr/detay/bitlis-il-4/llms.txt)’in Adilcevaz ilçesinde üretilen, ceviz ağacı gövdesi ve manda, sığır, koç boynuzundan yapılan, Osmanlı ve Selçuklu motifleriyle süslenen geleneksel bir el sanatı ürünüdür. Bastonlar zümrüt, yakut, sedef ve ebru sanatıyla işlenerek “gücün ve asaletin sembolü” olarak tanımlanır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/08/16/JOk9WqqXKGN3dyggOaAStBQlVBb7btK3.jpg) *Adilcevaz Bastonu (Anadolu Ajansı )* ### **Tarihçe ve Coğrafi İşaret** Adilcevaz’da bastonculuk sanatının yaklaşık **3 bin yıllık** bir geçmişi bulunduğu kabul edilmektedir. Urartu, Selçuklu ve Osmanlı motiflerinden esinlenen desenler, mezar taşları ve tarihi eserlerdeki süslemelerden bastonlara aktarılmıştır. Bastonlar yörede yetişen ceviz ağaçlarının budaksız, uzun sürgünlü kerestelerinden üretilir. 2019 yılında **“Adilcevaz Bastonu”**, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında **mahreç işareti** olarak coğrafi işaretle tescil edilmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/08/16/WyiUWCiti34my2DXdckPnWRU3aLZqVAS.jpg) *Cumali Birol (Anadolu Ajansı)* ### **Cumali Birol** [Adilcevaz bastonculuğunun](/tr/detay/adilcevaz-bastonu-30fa8/llms.txt) önde gelen temsilcilerinden **Cumali Birol** (d. 1964), mesleği dedelerinden öğrenmiş, ailesinde üçüncü kuşak baston ustasıdır. Çalışmalarını 70 m²’lik atölyesinde sürdüren Birol, tamamen el işçiliğiyle üretim yapmaktadır. Ceviz ağacı ile birlikte manda, sığır ve koç boynuzlarını kullanarak hazırladığı bastonları taş işçiliği, sedef ve ebru ile süsler. Bastonların üzerine Osmanlı tuğrası, ay yıldız ve Selçuklu desenleri işler. Birol, 2000’li yıllarda internet üzerinden e-ihracata başlamış, **2003 yılında Belçika, Hollanda, Kanada ve Norveç’e** baston göndermiştir. 2004’te **E-İhracat Türkiye İkinciliği Ödülü**, 2005’te Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan **“sanatkârlık” unvanı**, 2010’da ise 41 yaşında **Türkiye’nin en genç ahisi** unvanını almıştır. 2013 yılında marka tescili gerçekleştirilmiş, bastonları film ve dizilerde kullanılmıştır. Örneğin bir bastonu **Ata Demirer’in “Osmanlı Cumhuriyeti” filminde**, bir diğeri ise **“Payitaht Abdülhamid” dizisinde** yer almıştır. ### **Sanatsal Özellikler** Adilcevaz bastonları, yalnızca yürüme aracı olarak değil; **gücün, asaletin ve uzun ömrün sembolü** olarak görülür. Baston yapımında kullanılan ceviz ağaçları en az iki yıl kurutulur, eğe, zımpara ve rende ile şekillendirilir. Gövdeler, oyma, yakma ve boyama teknikleriyle işlenir. Birol’un geliştirdiği özgün tasarımlar arasında **ebruli baston** öne çıkar; 2007 yılında dünyada ilk kez ebru sanatı bastonla birleştirilmiştir. Bugüne kadar yaklaşık **80 çeşit baston** üretilmiş, bunlar arasında Osmanlı tuğralı, ay yıldızlı, taş kakmalı ve “Payitaht Abdülhamid” model baston da bulunmaktadır. ### **Ulusal ve Uluslararası Tanıtım** Cumali Birol bugüne kadar **75 usta** yetiştirmiş, bastonlarını yurt içi ve dışında düzenlenen fuar ve festivallerde tanıtmıştır. 2024 yılında **Almanya’nın Düsseldorf** (20-22 Aralık) ve **Hollanda’nın Gorinchem** (27-29 Aralık) şehirlerinde düzenlenen Kazel Expo fuarlarına davet edilmiş, Türkiye’yi ve Adilcevaz bastonunu temsil etmiştir. Birol, bu etkinliklerde baston üretimini de canlı olarak sergilemiştir. ### **Ödüller** - 2004 – E-İhracat Türkiye İkinciliği Ödülü - 2005 – Kültür ve Turizm Bakanlığı “Sanatkârlık” unvanı - 2010 – Türkiye’nin “En Genç Ahisi” unvanı - 2019 – Adilcevaz Bastonu’nun Coğrafi İşaret Tescili - 2024 – **Kültür ve Turizm Bakanlığı “Yaşayan İnsan Hazinesi Ödülü”** (Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından verilmiştir) ## Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı – Geleneksel Sanatlarda Ustalar. “‘Gücün ve asaletin sembolü’ bastonları taş işçiliğiyle süslüyorlar.” 16 Ağustos 2018. Güncelleme 17 Ağustos 2018. Erişim tarihi 16 Ağustos 2025. https://www.aa.com.tr/tr/geleneksel-sanatlarda-ustalar/gucun-ve-asaletin-sembolu-bastonlari-tas-isciligiyle-susluyorlar/1232929TRT Türk – Yaşam. “Adilcevaz bastonu Almanya ve Hollanda’da sergilenecek.” t.y. Erişim tarihi 16 Ağustos 2025. https://www.trtturk.com.tr/yasam/adilcevaz-bastonu-almanya-ve-hollandada-sergilenecek\_859Türk Patent ve Marka Kurumu – Coğrafi İşaretler Portalı. “Adilcevaz Bastonu – Coğrafi İşaret (Mahreç İşareti).” . Erişim tarihi 16 Ağustos 2025. https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38567