--- title: Adi Gürgen (Carpinus betulus) slug: adi-gurgen-carpinus-betulus-d0f26 url: /detay/adi-gurgen-carpinus-betulus-d0f26 type: article language: Türkçe entity: primary: Adi Gürgen (Carpinus betulus) type: article categories: - name: Biyoloji slug: biyoloji url: /kategori/biyoloji - name: Ekoloji, Botanik Ve Zooloji slug: ekoloji-botanik-ve-zooloji url: /kategori/ekoloji-botanik-ve-zooloji tags: - PeyzajKullanım - AvrupaOrmanları - CarpinusBetulus - Adi Gürgen author: Ayşegül KAHRAMAN created_at: 2026-02-18T19:14:28.846834+03:00 updated_at: 2026-03-09T23:11:43.488678+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/02/18/sDcNNewAlC8hyLNOhaGITCs7Wt9azsM3.jpg --- # Adi Gürgen (Carpinus betulus) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Adi Gürgen (Carpinus betulus) ![Adi_Gurgen (1).jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/02/18/OoxKbujQs3j3QZjXBXbBn49vLHFwvamL.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Takım(lar) | Fagales | | Familya(lar) | Betulaceae | | Alem(ler) | Plantae | | Tür(ler) | C. betulus | | Cins | Carpinus | | Sınıf | Magnoliopsida | | Bölüm | Angiospermae | ## Article Content **Adi gürgen ***(Carpinus betulus),* yaprak döken geniş yapraklı bir ağaç türüdür. Genellikle 20–25 m boyuna ulaşır; gövdesi oluklu ve girintili çıkıntılıdır. Kabuk gri renklidir, ince ve düz olup ağacın yaşamı boyunca çatlamadan kalır. Tomurcuklar sivri, kahverengi‑kırmızımsı renkte, sürgünlere yatık şekilde dizilmiştir ve pullarının kenarları kirpiklidir. Genç sürgünler ve yaprak sapları tüylüdür. ### **Yaprak ve Meyve Morfolojisi** ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/18/KpscoORrCO2KHX8JUTrmKaavtW3ze4Br.jpg) *Adi Gürgen (Anıt Ağaçlar)* Yapraklar 7–14 cm uzunluğunda, almaşlı dizilmiş ve dipleri kama şeklindedir. Kenarları keskin, çift sıralı dişli, yan damar sayısı 11–15 çifttir. Genç yapraklar ipek gibi tüylü iken, olgunlaşınca tüyler dökülür; alt yüzeyde damarlar belirgindir ve çıkıntı oluşturur. Meyve örtüsü üç lobludur; orta lop yan loplardan daha uzundur. Stigma koyu kırmızı renkte ve iplik biçimindedir. ### **Coğrafi Yayılış ve Ekoloji** Doğal olarak tüm Avrupa, Türkiye, Kafkasya ve İran’da yayılır. Türkiye’de özellikle [Karadeniz Bölgesi](/tr/detay/turkiye-cografyasi-2/llms.txt)’nin Avrupa‑Sibirya flora alanında bulunur; Amanos Dağları’nda ise lokal olarak yayılım gösterir. Trakya’daki Demirköy çevresinde dolgun ve düzgün gövdeli meşçerelere rastlanır. Adi [gürgen](/tr/detay/kayin-fagus-l-7fce9/llms.txt), nemli ve derin toprakları tercih eden, karışık geniş yapraklı ormanlarda yer alan bir türdür. Ilıman iklimleri sever ve genellikle orman topluluklarının bileşeni olarak bulunur. ### **Anıt Ağaç Kayıtları (Bireysel Örnek)** Türkiye’nin anıt ağaçlar veritabanında yer alan bir adi gürgen örneği, [Giresun](/tr/detay/gorele-ilce-73e21/llms.txt) ili Feke ilçesinde kayıtlıdır. | Ağaç Yaşı | Gövde Çapı | Tepe Çapı | Boyu | | 251 yıl | 102 cm | 16 m | 19 m | Bu ölçümler bireysel bir örneğe özgü olup, türün genel ortalama boyutlarından farklılık gösterebilir. ### **Önem ve Koruma Durumu** Adi gürgen, doğal ormanların önemli bir bileşeni olarak ekosistemlerde karbon depolama ve habitat sağlama işlevi görür. Türkiye’de [anıt ağaç](/tr/detay/anit-agaclar-e7f2f/llms.txt) statüsündeki örnekleri hem biyolojik çeşitliliğin korunması hem de kültürel miras açısından önem taşır. Adi gürgen, orman ekosistemlerinde önemli bir rol oynar. Alt katmanda gölge sağlar ve bitki çeşitliliğini destekler, toprağın nemini korur. Kök sistemi toprak erozyonunu önler ve özellikle yamaç ile dere kenarlarında toprak stabilizasyonuna katkı sağlar. Yaprakları ve tohumları kuşlar ile böcekler için besin kaynağı olur, ayrıca ağaç gövdesi ve dalları barınak oluşturur. Ahşapları sert ve dayanıklıdır; mobilya, parke ve yakacak üretiminde kullanılır. Şehir peyzajında gölge ve estetik sağlar, kentsel biyolojik çeşitliliğe katkıda bulunur. Ayrıca karbon tutma kapasitesi ile iklim değişikliği etkilerini azaltır. ## Academic Sources and References 1. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. “Adi Gürgen (Carpinus betulus).” Anıt Ağaçlar – Detaylar. Erişim 18 Şubat 2026. https://anitagaclar.gov.tr/detail/adi-gurgen-carpinus-betulus/80Akburak, Selim ve Esra Makineci. “Thinning Effects on Soil and Microbial Respiration in a Coppice‑Originated Carpinus betulus L. Stand in Turkey.” iForest – Biogeosciences and Forestry 9 (2016): 783–790. Erişim 18 Şubat 2026. https://avesis.istanbul.edu.tr/yayin/c8cbd028-a3ae-4cc4-b8d8-af7af23c46a5/thinning-effects-on-soil-and-microbial-respiration-in-a-coppice-originated-carpinus-betulus-l-stand-in-turkeyAtar, Fahrettin, Ebru Atar, Deniz Guney ve İbrahim Turna. “Analyzing Population Diversity of Common Hornbeam (Carpinus betulus L.) in Native Habitats in Turkey: A Focus on Leaf Characteristics.” Aperta (2024). Erişim 18 Şubat 2026. https://aperta.ulakbim.gov.tr/record/284303Atar, Fahrettin, Deniz Guney, E. Atar, İ. Turna ve S. Kulac. “The Effect of Pre‑Treatments and Seed Collection Time on the Germination Characteristics of Common Hornbeam (Carpinus betulus L.) Seeds in the Eastern Black Sea Region, Turkey.” Seed Science and Technology 43, no. 1 (2015): 1–9. Erişim 18 Şubat 2026.https://avesis.ktu.edu.tr/yayin/15b8e85c-135b-4af8-8483-8109660ab262/the-effect-of-pre-treatments-and-seed-collection-time-on-the-germination-characteristics-of-common-hornbeam-carpinus-betulus-seeds-in-the-eastern-black-sea-region-turkeyAtar, Fahrettin. “Population Variability of Common Hornbeam (Carpinus betulus L.) in North‑Eastern Part of Turkey According to the Involucre Morphology.” Journal of the Forestry (Šumarski list) 146, no. 11‑12 (2022): 507–516. Erişim 18 Şubat 2026. https://hrcak.srce.hr/288369 ## Related Articles - [Meşe Ağacı (Quercus spp.)](//detay/mese-agaci-quercus-spp-08a71/llms.txt) - [Çam Ağacı (Pinus spp.)](//detay/cam-agaci-pinus-spp-ecd64/llms.txt) - [Kızılçam Ağacı](//cocuk-detay/kizilcam-agaci-3b6f2/llms.txt)