--- title: Adam Smith slug: adam-smith-745217 url: /detay/adam-smith-745217 type: biography language: Türkçe entity: primary: Adam Smith type: biography disambiguation: Adam Smith: İskoç filozof ve ekonomist. Ulusların Zenginliği'nin yazarı, modern ekonomiye öncülük etti. categories: - name: Ekonomi Ve Finans slug: ekonomi url: /kategori/ekonomi tags: - Görünmez El - Ulusların Zenginliği - Ekonomi - Adam Smith - Serbest piyasa author: Gürkan Özel created_at: 2025-02-12T05:13:46.592228+03:00 updated_at: 2025-04-17T12:09:03.956152+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/02/12/Q0uwmisA69qtKidNXBpItHX3CobQfJPS.jpeg --- # Adam Smith > Adam Smith, modern iktisadın kurucusu olarak bilinen ünlü bir ekonomisttir. ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Adam Smith ![Adam Smith portresi.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/02/12/PEjjF0X6gG3rPiX8yWt0NMbF5QCAdzUv.jpeg) | Field | Value | |-------|-------| | custom_key_730055 | | | custom_key_730054 | | | Ekol | Klasik (modern) iktisat | | custom_key_730055 | 1790-07-17 | | custom_key_730054 | 1723-06-16 | ## Article Content Adam Smith (1723-1790), İskoç filozof ve ekonomist olup [modern](/tr/detay/modern-2/llms.txt) ekonominin temel taşlarını atan [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) düşünürlerden biridir. İskoç aydınlanmasının en etkili isimlerinden biri olarak kabul edilen Smith, özellikle** ***Ulusların Zenginliği* (1776) adlı eseriyle [klasik](/tr/detay/klasik/llms.txt) ekonomik teorinin kurucusu olarak tanınmaktadır. Onun çalışmaları yalnızca ekonomi değil, [ahlak](/tr/detay/ahlak-5/llms.txt) felsefesi ve politik ekonomi alanlarında da önemli etkiler ortaya çıkarmıştır. Günümüzde serbest [piyasa](/tr/detay/piyasa/llms.txt) ekonomisinin temel ilkelerinden birçoğu Smith’in düşüncelerine dayanmaktadır. #### **Erken Yaşam ve Eğitimi** 5 [Haziran](/tr/detay/haziran-748426/llms.txt) 1723’te İskoçya’nın Kirkcaldy kentinde doğan Adam Smith, genç yaşta babasını kaybetmesine rağmen annesi tarafından iyi bir eğitim alması sağlandı. [Küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) yaşlardan itibaren [matematik](/tr/detay/matematik-749282/llms.txt), [felsefe](/tr/detay/felsefe-3/llms.txt) ve edebiyat alanlarında üstün [yetenek](/tr/detay/yetenek/llms.txt) gösterdi. Glasgow Üniversitesi’nde etik ve felsefe eğitimi aldıktan sonra, Oxford Üniversitesi’ne devam etti. Burada klasik edebiyat ve felsefe [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) çalışsa da eğitim sisteminden memnun kalmadı ve İskoçya’ya geri döndü. Glasgow’daki eğitimi sırasında [ünlü](/tr/detay/unlu-749478/llms.txt) filozof Francis Hutcheson’ın derslerine katılarak onun ahlak felsefesinden etkilendi. Bu eğitim, onun daha sonraki çalışmalarında ekonomik ve ahlaki düşüncelerini şekillendirdi. #### **Akademik Kariyeri ve Ahlaki Felsefe** Smith, 1751 yılında Glasgow Üniversitesi’nde mantık profesörü olarak göreve başladı, [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) [süre](/tr/detay/sure-750120/llms.txt) sonra ahlak felsefesi profesörlüğüne geçti. 1759’da yayımladığı *Ahlaki Duygular Teorisi* (The Theory of Moral Sentiments) adlı eseri, insan davranışlarının temelinde [sempati](/tr/detay/sempati-748565/llms.txt) ve ahlaki duyguların [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) aldığını öne sürdü. Bu [çalışma](/tr/detay/calisma/llms.txt), Smith’in ekonomik teorilerini geliştirmesinde önemli bir rol oynadı. Bu eserde, bireylerin ahlaki değerlerinin [toplum](/tr/detay/toplum-3/llms.txt) tarafından şekillendirildiği ve "görünmez el"in yalnızca ekonomik faaliyetlerde değil, sosyal yapıda da etkili olduğu düşüncesini ileri sürdü. Ona göre, bireylerin çıkarlarını maksimize etme çabası, ahlaki değerlerle dengelendiğinde toplum için faydalı sonuçlar doğurabilirdi. Bu [görüş](/tr/detay/gorus-2/llms.txt), klasik liberal düşüncenin temel taşlarından biri haline geldi. #### **Ekonomik Düşünceleri ve "Ulusların Zenginliği"** Smith’in en ünlü eseri olan *Ulusların Zenginliği* ([An](/tr/detay/an-2/llms.txt) Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations), 1776 yılında yayımlandı. Bu [eser](/tr/detay/eser-3/llms.txt), serbest piyasa ekonomisini savunan ilk sistematik çalışma olarak kabul edilir. Smith, "görünmez el" kavramı ile bireylerin kendi çıkarlarını takip ederken toplumun genel refahına da katkı sağladığını ileri sürdü. Aynı zamanda iş bölümü ve uzmanlaşmanın ekonomik verimliliği artıracağını vurguladı. *Ulusların Zenginliği* beş kitaptan oluşmaktadır ve temel olarak ekonomik özgürlüğün bireysel ve toplumsal refahı nasıl artırdığını açıklar. Smith, merkantilist politikaları eleştirerek, [devlet](/tr/detay/devlet-3/llms.txt) müdahalesinin ekonomide sınırlı olması gerektiğini savunmuştur. Ona göre, rekabetin olduğu bir piyasa ortamı, üretkenliği ve yeniliği teşvik eder. Tarım, [ticaret](/tr/detay/ticaret-3/llms.txt) ve sanayinin dengeli bir şekilde gelişmesi gerektiğini vurgulamış ve [emek](/tr/detay/emek-2/llms.txt) [değer](/tr/detay/deger-2/llms.txt) teorisini ortaya koyarak, bir malın değerinin üretiminde harcanan emek miktarıyla doğrudan ilişkili olduğunu öne sürmüştür. #### **Smith'in Politik Ekonomi Anlayışı** Adam Smith’in politik ekonomi anlayışı, devletin ekonomi üzerindeki rolünü sınırlı tutarak bireysel girişim özgürlüğünü öne çıkarmaktadır. Ancak bu, devletin tamamen ekonomiden çekilmesi gerektiği anlamına gelmez. Smith, devletin üç temel görevi olduğunu savunmuştur: **1.** Ülkeyi dış tehditlerden korumak (savunma hizmetleri), **2.** İç düzeni ve hukukun üstünlüğünü sağlamak ([adalet](/tr/detay/adalet-5/llms.txt) sistemi), **3. **Eğitim, [altyapı](/tr/detay/altyapi-3/llms.txt) ve kamu hizmetleri [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) özel sektörün sağlayamayacağı temel hizmetleri [sunmak](/tr/detay/sunmak/llms.txt). Bu görüşleri, günümüz kamu politikalarının temellerini atmış ve ekonomik düşüncenin şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır. #### **Son Yılları ve Mirası** Adam Smith, hayatının büyük bir kısmını akademik çalışmalar yaparak ve politik ekonomi üzerine düşünceler geliştirerek geçirdi. *Ulusların Zenginliği* yayımlandıktan sonra, geniş bir çevrede tanındı ve İngiltere’nin önde gelen siyasi figürleriyle [fikir](/tr/detay/fikir/llms.txt) alışverişinde bulundu. Hayatının son yıllarında, [gümrük](/tr/detay/gumruk-2/llms.txt) müfettişi olarak çalıştı ve bazı mali [reform](/tr/detay/reform-3/llms.txt) önerilerinde bulundu. 1790 yılında [Edinburgh](/tr/detay/edinburgh-5/llms.txt)’da hayatını kaybetti. Eserleri ve fikirleri, günümüzde ekonomik düşüncenin temel taşlarından biri olmaya devam etmektedir. Liberal ekonomi anlayışı, serbest piyasa ilkeleri ve devletin ekonomi üzerindeki rolüne dair görüşleri, modern ekonominin gelişiminde belirleyici olmuştur. Smith’in fikirleri, Keynesyen ekonomi politikalarıyla farklı yorumlansa da serbest piyasa ekonomisinin savunucuları için [hala](/tr/detay/hala-2/llms.txt) önemli bir başvuru kaynağıdır. ## Academic Sources and References 1. Otteson, James R. “A Brief Biography of Adam Smith.”Adam Smith Works, 2024. Son erişim: 12 Şubat 2025. https://www.adamsmithworks.org/documents/otteson-brief-smith-bio.Norman, Jesse. Adam Smith: Father of Economics. New York: PublicAffairs, 2018.Smith, Adam. An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations. London: W. Strahan and T. Cadell, 1776.New York Times. "Adam Smith." Accessed: 10.02.2025 https://www.nytimes.com/2017/09/21/business/dealbook/infidel-professor-adam-smith-david-hume.html.