---
title: Âciz
slug: aciz-3b5e0
url: /detay/aciz-3b5e0
type: dictionary
language: Türkçe
entity:
  primary: Âciz
  type: dictionary
  disambiguation: Âciz: Güçsüzlük, yetersizlik, çaresizlik.  Arapça kökenli.
  categories:
    - name: Genel Kültür
      slug: genel-kultur
      url: /kategori/genel-kultur
    - name: Diller Ve Dil Bilim
      slug: diller-ve-dilbilim
      url: /kategori/diller-ve-dilbilim
  tags:
    - Güçsüzlük
    - tevazu
    - aciz
    - Tasavvuf
    - Deyimler
author: Ayşe İkbal Özsakın
created_at: 2025-07-06T21:47:52.232279+03:00
updated_at: 2025-07-09T16:51:33.353905+03:00
---

# Âciz

<!-- CONTEXT: Article Content for "Âciz" -->

## Article Content

### **Köken**

[Âciz](/tr/detay/acizane-96be0/llms.txt) sözcüğü, Arapça ˁcz kökünden gelen ˁāciz (عاجز) “acz eden, güçsüz, düşkün” anlamındaki kelimeden Türkçeye geçmiştir. Bu sözcük, Arapçada ˁaciza (عجز) fiilinden türemiş olup, fāˁil vezninde (etken fiil sıfatı) kullanılır. Böylece “güçsüz, beceriksiz, elinden iş gelmez” anlamlarını taşır.

### **Kullanım Alanları**

- **Dil ve Edebiyat:&#32;**“Âciz” kelimesi hem klasik hem modern edebi metinlerde; şiir, roman, tiyatro, deneme gibi çeşitli türlerde güçsüzlük, yetersizlik, çaresizlik ya da tevazu anlatmak için yaygın olarak kullanılır.
- **Din ve Tasavvuf:&#32;**Özellikle “âciz bende” gibi tevazu ifadelerinde, Allah’a karşı insanın acziyetini ve teslimiyetini anlatan tasavvufi metinlerde sıkça yer alır.
- **Günlük Konuşma ve Resmi Dil:&#32;**Günlük hayatta çaresizlik, yetersizlik ifade ederken veya nezaket ve alçak gönüllülük belirtmek için tercih edilir.
- **Psikoloji ve Sosyal Bilimler:&#32;**Kişisel güçsüzlük ve çaresizlik hallerinin tanımlanmasında, bireyin durumunu betimlemek için kullanılır.

### **Deyim ve Kullanım Biçimleri**

**Âciz** sözcüğü, Türkçede tevazu ve güçsüzlük anlamında çeşitli deyim ve ifadelerde kullanılır.

- **Âciz bendeleri, âcizleri, abd-i âciz** gibi ifadelerde kendini küçük görme, alçakgönüllülük belirtir.
- **Âciz bırakmak**: Birini yapamaz duruma getirmek.
- **Âciz kalmak**: Uğraşsa da bir işi yapamamak.

**Türevleri:**

- **Âcizan** (çoğul): Âcizler.
- **Âcizâne**:
    - Acziyetle, âcizce.
    - Kişinin kendisini alçakgönüllü ifade edişi.
- **Âcizî**: Âcize ait, tevazu ifadesi.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Âciz" -->

## Academic Sources and References

1. “Âciz.” Kubbealtı Lugatı. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025. https://lugatim.com/s/âciz
2. “Âciz.” Nişanyan Etimolojik Sözlük. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/âciz
3. “Âciz.” Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025. https://sozluk.gov.tr/?ara=âciz