--- title: Abdülvehhâb Gazi slug: abdulvehhab-gazi-2 url: /detay/abdulvehhab-gazi-2 type: biography language: Türkçe entity: primary: Abdülvehhâb Gazi type: biography disambiguation: Abdülvehhâb Gazi: Hz. Peygamber'in sancaktarı, İslam kahramanı. Hayatı, cihadı ve hadis rivayetleri. categories: - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih - name: İslam slug: islam url: /kategori/islam tags: - Abdulvehhabi Gazi Hz - Anadolu Sancaktarı - Sivas author: Amine Ebrar Göktürk created_at: 2025-02-21T12:36:16.905936+03:00 updated_at: 2025-04-17T11:50:53.122984+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/02/21/hZFtSTE16vfa6ZRIXEmhwN7T72evRShP.png --- # Abdülvehhâb Gazi > Anadolu'da Bir Sancaktar ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Abdulvehhab Gazi Hz. Sivas Yukarı Tekke Mezarlığındaki Caminin İçi ![Screenshot 2025-02-18 23.39.40.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/02/21/f6n6kKLQ5QJN791rRW1D7qhPnwHS0CtK.png) | Field | Value | |-------|-------| | Doğum ve Vefat Tarihi | Doğum tarihi hakkında bilgi yoktur. Vefat tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte H. 113 (M. 731) yılında şehit olduğu ifade edilir. | | Makamının Bulunduğu Şehirler | Sivas İznik Elazığ Afyon ve Bayburt | | Açıklama | Abdülvehhâb Gazi yaşamı boyunca İslam’a hizmet etmiş ve Peygamber Efendimiz’in sancaktarlığını yapmıştır. Çeşitli savaşlara katılmış bazı kaynaklarda Abdullah Battal ile birlikte Rum topraklarında cihada katıldığı belirtilmiştir. | ## Article Content [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt)-İslam tarihinin [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) şahsiyetlerindendir. Yaşamı boyunca İslam’a hizmet etmiş ve [Peygamber](/tr/detay/peygamber-2/llms.txt) Efendimiz’in sancaktarlığını yapmıştır. Çeşitli kahramanlarla [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) birçok savaşa katıldığı bilinen Abdülvehhâb Gazi’nin, kimi kaynaklarda [Abdullah](/tr/detay/abdullah-2/llms.txt) Battal ile birlikte [Rum](/tr/detay/rum-2/llms.txt) topraklarında cihada katıldığı belirtilmektedir. Doğum ve vefat tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, İbnü’l-Kesîr ve Taberî, Abdülvehhâb Gazi’nin H. 113 (M. 731) yılında şehit olduğunu ifade etmektedir. Battal Gazi ve Ahmet [Turan](/tr/detay/turan-2/llms.txt) Gazi’nin silah arkadaşı olduğu da bazı kaynaklarda geçmektedir. Türbesi farklı yerlerde bulunmakla beraber, Sivas’ta Yukarı [Tekke](/tr/detay/tekke-2/llms.txt) Kayalıkları’nın üzerindedir. Ayrıca İznik, Elazığ, [Afyon](/tr/detay/afyon-2/llms.txt) ve [Bayburt](/tr/detay/bayburt-2/llms.txt)’ta da [türbe](/tr/detay/turbe-3/llms.txt) ve makamları bulunmaktadır. ### **Abdülvehhâb Gazi’nin Hayatı ve Kişiliği** Savaşlarda İslam uğruna mücadele eden bir şahsiyet olmasının yanında dindar bir insan olarak mescitlerde ibadet ettiği bilinmektedir. İmam Mâlik, onun hakkında şu ifadeleri kullanmıştır: “Çokça [hac](/tr/detay/hac-4/llms.txt) ve [umre](/tr/detay/umre-2/llms.txt) yapar, gazaya giderdi. Nihayet şehit olduğu [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) yükünün içindeki eşyalara arkadaşlarından ve yoldaşlarından başka [hak](/tr/detay/hak-3/llms.txt) sahibi olan kişi çıkmadı. [Cömert](/tr/detay/comert-750231/llms.txt) ve eli açık bir kimseydi. Emir Ebû [Muhammed](/tr/detay/muhammed-2/llms.txt) Abdullah Battal’la birlikte Rum illerinde şehit edildi ve oraya defnedildi. [Allah](/tr/detay/allah-5/llms.txt) ona [rahmet](/tr/detay/rahmet/llms.txt) etsin.”【1】 ### **Cihat Faaliyetleri ve Sancaktarlığı** Gençliğinde Hz. Peygamber’e seferlerde ve günlük yaşamda hizmet eden Abdülvehhâb Gazi, çeşitli seferlerde sancaktar olarak görev almış ve bu hizmetlerinden dolayı Hz. Peygamber’in duasına mazhar olmuştur. Bir [gün](/tr/detay/gun-4/llms.txt) Hz. Peygamber, ashabına “Acâib-i sun‘-ı Hudâ’dan gördüklerinizi anlatın” dediğinde Abdülvehhâb, Rum diyarının ve halkının güzelliklerinden bahsederek, “Nolaydı sultânım, ol vilâyeti [dâr](/tr/detay/dar-3/llms.txt)’l-İslâm olaydı” demiştir. Bunun [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) Hz. Peygamber, o diyarın Müslümanlara nasip olması için [dua](/tr/detay/dua-4/llms.txt) etmiş ve Cebrail tarafından bu duanın kabul edildiği kendisine bildirilmiştir. Hazır bulunanlar bu müjde karşısında sevinçlerini dile getirmiştir. Abdülvehhâb Gazi, orada bulunanlardan birinin o zamana ulaşıp ulaşamayacağını sorduğunda, Cebrail, soruyu soranın o döneme ulaşacağını bildirmiştir. Hz. Peygamber’den iki yüzyıl sonra Abdülvehhâb Gazi, [Malatya](/tr/detay/malatya-2/llms.txt)’ya gelerek Cafer isimli komutana Hz. Peygamber’in dini konulara dair vasiyetini bildirmiş ve onunla birlikte savaşlara katılmıştır. (Y. Alim, 2013) ### **Hadis Alanındaki Konumu** Hayatının son dönemlerinde savaşlarla meşgul olan Abdülvehhâb Gazi, önceki dönemlerinde [hadis](/tr/detay/hadis-2/llms.txt) rivâyetiyle de ilgilenmiştir. Onun aktardığı hadislerden biri şöyledir: “Bu hadisi bize Muhammed b. İbrahim ed-Dımeşkî bildirdi ve dedi ki, bize bu hadisi Mübeşşir b. İsmail el-Halebî, Muan b. Rifaa’dan, o da Abdülvehhâb b. Buht’tan, o da Enes b. Malik’den (r.a.) bildirmiştir. Rasûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: ‘Sözümü işitip kavrayan, sonra da başkasına ulaştıran kulun yüzünü Allah [ak](/tr/detay/ak-749389/llms.txt) eylesin. Kendileri fakih olmadıkları halde fıkıh bilgisini taşıyan niceleri vardır. Fıkıh bilgisini kendilerinden daha bilgili olanlara taşıyan niceleri de vardır.’”【2】 ### **Menkıbelerdeki Yeri** Menkıbe, din büyüklerinin, kahramanların ve tarihi şahsiyetlerin ahlaki meziyetlerini ve [olağanüstü](/tr/detay/olaganustu-f8293/llms.txt) işlerini destansı bir üslupla anlatan hikayelerdir. Menkıbelere göre, Abdülvehhâb Gazi Hz. Peygamber’in sancaktarıdır ve onun duası ile [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) bir [ömür](/tr/detay/omur-750556/llms.txt) yaşamıştır. Hz. Peygamber’e ait emanetleri yıllar sonra Malatya’ya giderek Battal Gazi’ye teslim ettiği anlatılmaktadır. Ardından, Battal Gazi ve Ahmet Turan Gazi ile birlikte [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt)’nun İslamlaşması için mücadele etmiştir. Bazı menkıbelere göre, Abdülvehhâb Gazi Soğuk Çermik yakınlarındaki bir [savaş](/tr/detay/savas-3/llms.txt) sırasında Ahmet Turan Gazi ile birlikte şehit düşmüş; [sel](/tr/detay/sel-2/llms.txt) sularına kapılan naaşı uzun [süre](/tr/detay/sure-750120/llms.txt) Yukarı Tekke kayalıklarının altından akan ırmakta kalmıştır. Görülen bir [rüya](/tr/detay/ruya-2/llms.txt) sonrası cesedi buradan alınarak Yukarı Tekke’deki kabrine nakledilmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/21/VtGdikeC5KZmdhrqfkUHVh1YyQhS4ctS.png) *Abdulvehhabi Gazi Hz.Sivas Yukarı Tekke Mezarlığındaki Makamı* ## Academic Sources and References 1. İnternet Kaynakları Kültür ve Turizm Bakanlığı. "Abdülvahap Gazi Yatırı." Türkiye Kültür Portalı. Erişim 18 Şubat 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/sivas/kulturatlasi/abdulvahap-gazi-yatiri. Lugatim. "Muhassıl." Lugatim Osmanlıca Kelime ve Terimler Sözlüğü. Erişim             Tarihi: 21 Şubat 2025. https://lugatim.com/s/MUHASSIL. Yüksel, Mücahit. "Bizans Topraklarında Bir Mücahit: Abdülvehhâb Gazi." Mütefekkir 5, no. 10 (Aralık 2018): 463-475. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.506148. Kitaplar İbn Kesîr, Ebu’l-Fidâ İsmail b. Ömer. el-Bidâye ve’n-Nihâye. Tahkik: Ali Şîrî. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, 1988. İbn Mâce, Ebû Abdullah Muhammed b. Yezîd el-Kazvînî. Sünen-i İbn Mâce. Tahkik: Muhammed Fuâd Abdulbâki. Beyrut: Dâru İhyâi’l-Kütübi’l-Arabiyye, Faysal Îsâ el-Bâbî el-Halebî, tarihsiz. Makaleler Karataş, H. "Tasavvuf Tarihçiliğinin Yirminci Yüzyılda Zuhûr ve Neşvünümâsı: Tarihyazımında Bir Eşzamanlılık Vakası yahut Bir Dönemlendirme Denemesi." Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi 16, no. 31-32 (2018): 9-46.   Yıldız, Âlim. "Şemseddin Sivâsî’nin Abdülvehhâb Gâzi Menâkıbı." Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17, no. 2 (2013): 5-10.