--- title: Abdulmuttalip Zaviyesi slug: abdulmuttalip-zaviyesi-eddd5 url: /detay/abdulmuttalip-zaviyesi-eddd5 type: article language: Türkçe entity: primary: Abdulmuttalip Zaviyesi type: article disambiguation: 14. yüzyıl Tokat'taki Abdulmuttalip Zaviyesi: Türbe, mescit ve zaviye işlevlerini birleştiren tarihi dini yapı. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: İslam slug: islam url: /kategori/islam tags: - Abdulmuttalip Zaviyesi - Kültürel miras - Osmanlı mimarisi - Tasavvuf - Tokat author: Yusuf İslam Tuğla created_at: 2025-07-17T19:34:21.795291+03:00 updated_at: 2025-07-24T16:36:23.908140+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/17/6fTrsQeOHQbZYYdJ7n2lFWwLtZ7XkLbz.jpg --- # Abdulmuttalip Zaviyesi ## KURE Information Cards ![7fee3c2c-8048-49ea-8a49-8e068a26f0b6 (1).jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/19/eCjmuAvMactlDWtKUaiwa8KnZd3DJd9W.jpg) *Abdulmuttalip Zaviyesi* | Field | Value | |-------|-------| | Malzeme(ler) | Kagir duvar | | Konum | Tokat il merkezi | | Çatı | Ahşap kırma çatı | | Plan Şeması | Dikdörtgen plan | | Kat Sayısı | Tek katlı | | Yapı Tipi | Zaviye, türbe ve mescit bir arada | ## Article Content **Abdulmuttalip Zaviyesi**, Türkiye’nin Karadeniz Bölgesi’nde yer alan [Tokat](/tr/detay/tokat-727422/llms.txt) il merkezinde konumlanan, **14. yüzyılın başlarına tarihlenen** bir dini yapıdır. Zaviyenin banisi olarak **Abdullah bin Muhyi** adı geçmektedir. Yapının kuzey cephesindeki giriş kapısı ve türbe bölümündeki kitabelere göre, zaviye **1317 (Hicrî 717) yılında** inşa edilmiştir. İnşa ettiren kişi olarak tanınan Abdullah bin Muhyi’nin **1318 yılında vefat ettiği** ve yapıya bitişik türbe kısmına defnedildiği bilinmektedir. [Abdulmuttalip Zaviyesi](/tr/detay/abdulmuttalip-zaviyesi-c5e88/llms.txt), **türbe**, **zaviye** ve **mescit** işlevlerini aynı bünyede birleştiren çok işlevli bir mimarî örnek sunmaktadır. Tokat’taki tarihî dini yapılar grubu içinde yer alan bu zaviye, hem mimarî bütünlüğü hem de kitabelerle belgelenmiş erken tarihli inşası ile dikkat çeker. Aynı zamanda **kültürel miras envanteri kapsamında tescillenmiş** olan yapı, ibadet amaçlı kullanılan mescit bölümüyle birlikte, hem bireysel hem kamusal dini yaşantıya hizmet etmiş çok işlevli bir yapıdır. ### **Mimari Özellikler** Yapı, tek katlı olarak inşa edilmiştir ve dikdörtgen planlıdır. İnşasında kagir malzeme kullanılmıştır. Üst örtüsü ahşap kırma çatı ile kapatılmıştır. Cephelerde düzgün kesme taş kullanıldığı, giriş bölümünde ise yuvarlak kemerli bir açıklığın yer aldığı belirtilmektedir. Zaviyeye bitişik türbe bölümünde bir adet sanduka yer almaktadır. Yapının genelinde süsleme unsurlarının sınırlı olduğu ifade edilmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/07/17/V9c9EHE46AnAC5aUqcb6n0204mCjg8ob.jpg) *Abdulmuttalip Zaviyesi (Kültürportalı)* ### **Yapısal Bileşenler** Zaviye, türbe ve mescit birimlerinden oluşmaktadır. Türbe bölümü, yapı bünyesi içerisinde ayrı bir bölüm olarak tanımlanmakta olup, içerisinde bulunan sanduka ile dikkat çekmektedir. Yapının mescit kısmı ise ibadet mekânı işlevi taşımaktadır. Yapı, çok işlevli bir mimari bütünlük sunmaktadır. ### **Kentsel ve Kültürel Bağlam** Yapı, Tokat il merkezindeki tarihî-dini yapı kümeleri içerisinde yer almaktadır. Şehirdeki cami, mescit, türbe ve zaviye grupları içinde bu yapıya da yer verilmiştir. Zaviyenin şehirdeki kültürel ve tarihi yapı stoğu içerisinde kayıtlı olduğu görülmektedir. ### **Zaviyelerin Osmanlı Dönemindeki Yeri** Osmanlı döneminde [zaviyeler](/tr/detay/halvethane/llms.txt), yalnızca dini ibadet yerleri olarak değil; aynı zamanda sosyal yardım, misafirhane ve eğitim işlevi gören kurumlar olarak kullanılmıştır. Tokat şehrinde bu tür yapıların kent dokusu içinde önemli bir rol üstlendiği, şehir içindeki mahalle yapılanmasının bu dini merkezler etrafında geliştiği ifade edilmiştir. ### **Abdulmuttalip Zaviyesi’ne Dair Kayıt Durumu** Yapıya ait kesin inşa tarihi, kurucusu, bağlı olduğu tarikat ya da dönemsel işleyişine ilişkin özgün tarihî belgeler mevcut kamuya açık kaynaklarda yer almamaktadır. Ayrıca yapıya ait bir vakfiye metnine ulaşılamamıştır. Yapı, yalnızca mimari betimlemeler ve kültürel envanter kayıtları üzerinden tanıtılmaktadır. ### **Koruma ve Belgelendirme** Zaviye, çeşitli kamu kurumlarının yayınlarında yer almakta ve Tokat’taki kültürel miras alanları arasında gösterilmektedir. Yapının kültür envanteri kapsamında tanıtıldığı, mimari özelliklerinin ve mevcut fiziksel durumunun belgelendiği belirtilmektedir. Ayrıca şehirdeki diğer zaviyeler ve türbelerle birlikte değerlendirilerek koruma altına alınmış dini yapılar grubuna dahil edilmiştir. ## Academic Sources and References 1. Akyüz, Hatice Ö. Ceylan, Mehmet Akif. “Osmanlı Döneminde Tokat Şehrinin Fonksiyon Özellikleri.” Academia.edu. Erişim 21 Temmuz 2025. https://www.academia.edu/43506430/Osmanl%C4%B1\_D%C3%B6neminde\_Tokat\_%C5%9Eehrinin\_Fonksiyon\_%C3%96zellikleri\_Functional\_Properties\_Of\_Tokat\_City\_In\_Ottoman\_PeriodErdem, Büşra. “Osmanlı Şehir Hayatında Tekke ve Zaviyelerin Yeri: Tokat Örneği.” Dergipark. Erişim 21 Temmuz 2025. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/368430İstanbul Üniversitesi. “Osmanlı Dönemi Dini Hayatında Tekke ve Zaviyeler.” İstanbul Üniversitesi Açık Erişim Kitaplığı. Erişim 21 Temmuz 2025. https://nek.istanbul.edu.tr/ekos/KITAP/ekt0000180.pdfKültür ve Turizm Bakanlığı. “Abdulmuttalp Zaviyesi.” Kültür Portalı. Erişim 21 Temmuz 2025. https://kulturportali.gov.tr/turkiye/tokat/gezilecekyer/abdulmuttalp-zavyesKültür ve Turizm Bakanlığı. “Abdulmuttalip Türbe ve Zaviyesi.” Kültür Envanteri. Erişim 21 Temmuz 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/tokat/kulturenvanteri/abdulmuttalip-turbe-ve-zaviyesiTokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. “Camiler, Mescitler, Türbeler ve Zaviyeler.” Erişim 21 Temmuz 2025. https://tokat.ktb.gov.tr/TR-142140/camiler-mescitler-turbeler-ve-zaviyeler.htmlTokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. “Tekke, Zaviye ve Türbeler.” Erişim 21 Temmuz 2025. https://tokat.ktb.gov.tr/TR-231637/tekke-zaviye-ve-turbeler.htmlVakıflar Genel Müdürlüğü. “Vakıflar Dergisi Sayı 51.” Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları. Erişim 21 Temmuz 2025. https://cdn.vgm.gov.tr/yayin/dergi/vakiflardergisi/51.pdf