KoKolonizatör Türk dervişleri; Osmanlı’nın kuruluş ve yayılma devrinde, adem-i merkeziyetçi bir muhtariyet ve devlet desteğiyle sınır boylarındaki boş, ıssız ve tehlikeli arazileri (arazi-i mevât) kendi el emekleriyle canlandırıp imar eden; buralarda kurdukları zaviyeler vasıtasıyla yol emniyetini, askerî savunmayı, iktisadi üretimi ve kültürel/dinî entegrasyonu gönüllü olarak yürüten müteşebbis tasavvufi kafile reisleri ve gazi-ekinci topluluklardır. Kavram, Türk tarihçiliğinde ilk kez Ömer Lütfi
TR
Duygu Şahinler
Farsça’da “baş” mânasında olup “başkan, reis” anlamına da gelen kelime Türkler tarafından İslâmiyet’ten önce de kullanılmıştır. Nitekim İslâm öncesinde Kıpçak reislerinden bazısının unvanı “ser-cenkşi” idi. Karahanlılar’da “ser-hayl” (kervan ve kafile başı) tabiri geçer. Moğollar’da Cengiz Han ordusunda ileri karakol niteliğindeki mukavemet noktalarına “ser-i pul” denir. Anadolu Selçukluları’nda ordu kumandanına “ser-leşker” (subaşı) adı verilirdi. Serin Arapça’sı olan re’s veya reîs ile de birç
TRİslam Ansiklopedisi
Etimolojisi tartışmalı olan börk kelimesinin bilinen en eski kullanılışına, Kuzeydoğu Türkistan Uygur Hakanlığı devrinden kalma, en erken IX. yüzyıla ait olduğu tahmin edilen bir “alkış” (hükümdara dua) metninde rastlanmaktadır (Zieme, s. 135). Ancak kelimenin daha eski olduğu veya börk için başka isimlerin kullanıldığı tahmin edilebilir (Doerfer, II, 289-290); çünkü milâttan önceki devrelere ait Kuzey İç Asya mezarlarında çıkan eşya ve tasvirlerle VI. yüzyıldan itibaren yapılan Türk sanat eserl
TRİslam Ansiklopedisi

Destar; fes, sikke veya kavuk gibi başlıkların üzerine sarılan tülbent ya da ince kumaşlara verilen isimdir. Sözlük anlamı itibarıyla "sarık" veya "başlık" demek olan destar, Osmanlı toplumsal yapısında ve özellikle tasavvuf geleneğinde yalnızca sıradan bir kıyafet unsuru olarak kalmamış; kişinin sosyal statüsünü, ilmi derecesini, tarikat içindeki konumunu ve manevi makamını gösteren güçlü bir sembol hâline gelmiştir. Fiziksel Özellikleri, Yapısı ve Malzemesi Destar yapımında kullanılan temel ma
TR
Kadriye Beyza Kirenci

Battal Gazi Destanı, VIII. yüzyılda Emevi-Bizans savaşlarında askerî ve dinî başarılarıyla tanınmış tarihî bir kahraman olan Battal Gazi'nin İslamiyeti yaymak ve müdafaa etmek amacıyla yaptığı savaşları konu alan epik bir halk destanıdır.【1】Menakıb-ı Gaazavâtı -ı Seyyid Battal Gazi, Hikayet-i Seyyid Battal Gazi, Seyyid Battal Gazi Menkıbeleri ve Kitab-ı Battal Gazi gibi muhtelif isimlerle de zikredilen bu eserin en uzun ve tam adı "Hazret-i ‘Ali Kerremâ’llahu Vechehu Hazretlerinin Sülâle-i Tâhir
TRTalha Yıldırım
CoColonizer Turkish Dervishes were enterprising Sufi caravan leaders and gazi-oriented communities who, during the foundation and expansion period of the Osmanli, revitalized and developed barren, desolate, and dangerous frontier lands (arazi-i mevât) through their own labor, under a decentralized system of autonomy and state support. Through the zaviyes they established, they voluntarily ensured road safety, military defense, economic production, and cultural/religious integration. The concept wa
EN
Duygu Şahinler

Halkbilim araştırmaları, folklor çalışmaları ve edebiyat incelemeleriyle tanınan M. Sabri Koz, Türk kültür tarihi içinde hem derleyici hem de araştırmacı kimliğiyle öne çıkmıştır. Elli yılı aşan çalışma hayatında halk edebiyatı, yazma eserler, cönkler, sahaflık kültürü ve Osmanlı dönemi el yazmaları üzerine çok sayıda yayına, derlemeye ve bilimsel etkinliğe katkıda bulunmuştur. Eğitimcilikten yayınevi danışmanlığına uzanan bir kariyere sahip olan Koz, Türk halk kültürünün korunması ve belgelenme
TR
Burak Enes
OrKöken Kelime, Eski Türkçe orun / oron sözcüğünden gelmektedir. Bu sözcük Eski Türkçede “yer, makam, taht” anlamlarında kullanılmıştır. Tarihsel dil verileri, kelimenin Moğolcada aynı anlama gelen orun sözcüğüyle eş kökenli olduğunu göstermektedir. Kullanım Alanları Eski Türkçe metinler: Yer, makam ve taht anlamlarını karşılamak üzere kullanılmıştır. Tarih ve devlet geleneği: Toplumsal ve idarî düzen içinde konum bildiren bir terimdir. Edebiyat: Mecaz yoluyla insanın dünyadaki yeri ve konumu anla
TR
Sevgi Kıraç