KoKolonizatör Türk dervişleri; Osmanlı’nın kuruluş ve yayılma devrinde, adem-i merkeziyetçi bir muhtariyet ve devlet desteğiyle sınır boylarındaki boş, ıssız ve tehlikeli arazileri (arazi-i mevât) kendi el emekleriyle canlandırıp imar eden; buralarda kurdukları zaviyeler vasıtasıyla yol emniyetini, askerî savunmayı, iktisadi üretimi ve kültürel/dinî entegrasyonu gönüllü olarak yürüten müteşebbis tasavvufi kafile reisleri ve gazi-ekinci topluluklardır. Kavram, Türk tarihçiliğinde ilk kez Ömer Lütfi
TR
Duygu Şahinler

Senegal’de İslam’ın toplumsal düzlemdeki görünümü, büyük ölçüde tasavvufî tarikatlar aracılığıyla kurumsallaşmıştır. Bu tarikatların uygulamaları, bireysel ibadet biçimlerinin ötesinde kolektif pratikleri de içermektedir. Bu bağlamda öne çıkan ritüellerden biri, Hadaratu’l Cuma adıyla bilinen toplu zikir uygulamasıdır. 1902 yılında başlatılan bu ritüel, günümüze kadar kesintisiz biçimde devam ettirilmiş ve Senegal’deki dinî hayatın düzenli bir parçası hâline gelmiştir. Tarihsel Arka Plan Hadarat
TR
Sümeyye Akkanat Terzioğlu

Kendini Aş Haddini Aşma, Mustafa Kutlu’nun gazete yazılarından derlenerek oluşturduğu ve güncel toplumsal meseleleri tasavvufi bir gözle ele alan denemeler kitabıdır. Dergâh Yayınları tarafından 2025 yılında yayımlanmış ve okuyucuya “kanaat ekonomisi”ne dayalı sade hayat tarzını öneren bir perspektif sunmaktadır. Konu ve İçerik Kitap, tüketim odaklı sanayi toplumunun getirdiği sorunlara dikkat çeker. Kutlu, bu bağlamda sade bir hayat, ahlaki düzen ve niyetin önemine vurgu yapar. “Ameller niyetle
TR
Muhammed Samed Acar
CoColonizer Turkish Dervishes were enterprising Sufi caravan leaders and gazi-oriented communities who, during the foundation and expansion period of the Osmanli, revitalized and developed barren, desolate, and dangerous frontier lands (arazi-i mevât) through their own labor, under a decentralized system of autonomy and state support. Through the zaviyes they established, they voluntarily ensured road safety, military defense, economic production, and cultural/religious integration. The concept wa
EN
Duygu Şahinler

Gülbank, Alevi-Bektaşi inanç ve kültür çevresinde erkân ve cem uygulamaları sırasında icra edilen sözlü dua metinlerini ifade eden bir terimdir. Farsça kökenli olan kelime “gül sesi” anlamına gelmekle birlikte Türkçe kullanımında topluca ve yüksek sesle okunan dua, tekbir ve yakarış biçimlerini karşılar. Gülbankın okunması “gülbank çekmek” şeklinde ifade edilir. Tasavvufî uygulamalar içerisinde gülbank, belirli bir düzen içerisinde tertiplenmiş dua metinlerini kapsayan sözlü bir anlatım formudur
TR
Nursena Güller
Milâdî VI. yüzyılın sonlarında Sakīf kabilesine mensup kültürlü bir ailenin çocuğu olarak Tâif’te doğdu ve burada yaşadı. Babası ve iki oğlu Kāsım ile Rebîa da şairdir. Ayrıca Vehb, Amr ve Hakem adlı üç oğlunun daha bulunduğu, bu sebeple Ebü’l-Hakem künyesiyle de anıldığı kaydedilir. Annesi Rukayye, Kureyş kabilesinden Abdüşems b. Abdümenâf’ın kızıdır. Ümeyye’nin Fâria adındaki kız kardeşi Hz. Peygamber’e onunla ilgili bilgiler nakleder, şiirlerini okurdu. Hayatına dair sınırlı bilgiler daha çok
TRİslam Ansiklopedisi