
Bed-i Besmele, Osmanlı eğitim geleneğinde çocukların mahalle mektebine başlamaları vesilesiyle düzenlenen dinî ve toplumsal nitelikli törendir. Tören boyunca ilahiler okunur, topluca “âmin” denilirdi; bu nedenle halk arasında Âmin Alayı adıyla da anılmıştır. Çocuğun besmeleyle ilk dersine başlamasını simgeleyen bu merasim, eğitimin kutsallığını vurgulayan bir geçiş ritüelidir. Osmanlı toplumunda eğitimi ibadetle bütünleştiren Bed-i Besmele, aynı zamanda mahalle dayanışmasını pekiştiren bir toplu
TR
Nurten Yalçın

Hamidiye Medresesi, Tunceli’nin Çemişgezek ilçesinde bulunan ve Osmanlı Devleti döneminde yapılmış önemli bir eğitim yapısıdır. Bu medrese, II. Abdülhamid zamanında inşa edilmiştir ve hem din derslerinin hem de başka bilimlerin birlikte öğretildiği bir okul olarak kullanılmıştır. Nerede Bulunuyor? Hamidiye Medresesi, Çemişgezek ilçe merkezine yakın bir yerde kurulmuştur. Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde, özellikle doğu bölgelerinde eğitim kurumlarını artırma amacıyla yapılan yapılar arasında
TR
Yusuf İslam Tuğla
Güzelhisar (Aydın) vilâyetine bağlı Denizli sancağının Buldan nahiyesinde doğdu. Babasının adı Mehmed’dir. Mensubu olduğu tanınmış bir seyyidler ve âlimler ailesinden dolayı Murâdî nisbesiyle de anılmaktadır. Tahsilini, Konyalı fakih Ebû Saîd el-Hâdimî’nin oğlu Abdullah el-Hâdimî’nin yanında tamamladı. Ardından önce Buldan’da, daha sonra Aydın’da ikamet ederek öğretim ve mânevî irşad vazifesini sürdürdü. Fıkıh usulü, kelâm ve tasavvuf alanında derinleşen Güzelhisârî, Ebû Saîd el-Hâdimî’nin Mecâm
TRİslam Ansiklopedisi
Hayatı hakkında fazla bilgi yoktur. 918 (1512-13) yılında doğduğu tahmin edilmektedir. Cezayir’in Biskire (Biskra) şehrinde vefat etmiştir. Kabri, şehrin güneybatısında bulunan Bentiyus’taki zâviyede olup türbesi halen ziyaret edilmektedir. Ahdarî daha çok farklı konulara ait manzum eserleriyle ve bunlara kendisinin veya başkalarının yazdığı şerhlerle tanınmaktadır. Onun günümüze intikal eden veya kaynaklarda kendisine nisbet edilen eserlerini şöyle sıralamak mümkündür: 1. es-Süllemü’l-mürevnaḳ
TRİslam Ansiklopedisi
Karadâvudzâde Süleyman Çelebi’nin oğlu olup Hisâlî mahlası ile tanınmıştır. Saruhânî nisbesinden hareketle Saruhan vilâyetinden olduğu söylenebilir. Kazasker Kadri Efendi ile sıhrî akrabalığı vardı. Bir müddet Şeyhülislâm Zekeriyyâzâde Yahyâ Efendi’ye mülâzemet yaptıktan sonra Hoca Tursun (Receb 1054 / Eylül 1644) ve Silivri Pîrî Mehmed Paşa (Şâban 1061 / Ağustos 1651) medreselerinde müderris olarak görevlendirildi. Ramazan 1063’te (Ağustos 1653) bir üst dereceye (dâhil) terfi ettikten sonra Şey
TRİslam Ansiklopedisi

Âmin Alayı, Osmanlı toplumunda çocukların sıbyan mektebine başlamaları vesilesiyle düzenlenen törenin adıdır. Halk arasında yaygın olarak kullanılan bu isim, tören sırasında okunan dualara cemaatin topluca “âmin” demesinden kaynaklanır. Aynı merasim “Bedʾ-i Besmele Cemiyeti” adıyla da anılmıştır. Âmin Alayı (Yapay Zekâ ile Oluşturulmuştur.) " image-element-format="right" image-source="https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/10/04/HkIvL7tg2MHsjUmadCds9ljBQMbcdqZx.webp"> Tarihî Köken ve Anla
TR
Nurten Yalçın
Bursa sancağına bağlı Kirmasti (bugünkü Mustafakemalpaşa) kazasından olup adı Yûsuf, babasının adı Hüseyin’dir. Hocazâde Muslihuddin Efendi’den ders aldı. Arap dili ve edebiyatıyla şer‘î ilimlerde yetkin bir âlim oldu. Bazı medreselerde ve Sahn-ı Semân’da müderrislik, Bursa ve İstanbul’da kadılık yaptı. Taşköprizâde onun kadılık göreviyle ilgili olarak övücü ifadeler kullanmakta, hakka bağlılığı ve cesareti sebebiyle II. Bayezid’in takdirini kazandığını belirtmektedir. Yine Taşköprizâde, Kirmast
TRİslam Ansiklopedisi

Kastamonu Abdurrahmanpaşa Lisesi, Osmanlı Devleti'nin eğitim alanında taşraya açılım politikalarının bir ürünü olarak, dönemin Kastamonu Valisi Abdurrahman Nurettin Paşa'nın öncülüğünde 20 Nisan 1885 tarihinde “Kastamonu İdadisi” adıyla kurulmuştur. Kastamonu İdadi Mektebi, 2 Mayıs 1885’te Kastamonu Valisi Abdurrahman Nurettin Paşa tarafından resmî törenle açılmıştır. Galatasaray ve İstanbul liselerinden sonra Anadolu’da açılan ilk modern devlet lisesidir. Kuruluş süreci, Paşa'nın eğitime verdiğ
TR
Mustafa Cem İnci
Sözlükte “çekmek, kendine doğru çekmek, celbetmek” anlamına gelen ve daha çok “cerre çıkmak” şeklinde kullanılan bu kelime, bir tabir ve uygulama olarak Osmanlılar’da başlangıçtan beri görülmektedir. Müderrisler ve yetişmiş talebeler dokuz ay derslerle meşgul olduktan sonra üç aylarda ve özellikle ramazan ayında şehir, kasaba ve köylere giderek camilerde vaaz verir, Kur’an okur ve diğer din hizmetleriyle halkı irşad ederler, soruları cevaplandırır ve çocukların yetişmesine yardımcı olurlardı. Ka
TRİslam Ansiklopedisi
Arapkir’in Hezenek mahallesinde doğdu (Ocak 1864). Babası, Arapkir ulemâsından Molla Hasan olarak tanınan Kara Mehmed oğlu Hasan Fehmi Efendi’dir. İlk tahsiline çok küçük yaşta babasından Kur’ân-ı Kerîm, ilm-i hal, ahlâk ve Arapça okuyarak başlayan Hüseyin Avni, Arapkir merkezindeki ibtidâî ve rüşdiyeyi bitirdi. Daha sonra Arapkir Ispanakçızâde Medresesi’ne devam ederek müderris Mustafa Fevzi Efendi’den icâzet aldı (Temmuz 1886). Aynı yıl İstanbul’a gitti ve Beyazıt dersiâmlarından Bayburtlu Hüs
TRİslam Ansiklopedisi