Demdeme (Book)

Muallim Nâci’nin edebiyat dünyasında tartışmalı eserlerinden biri olan Demdeme, 1886 yılında Saâdet gazetesinde tefrika edilmiştir. Bu work, Recaizâde Mahmut Ekrem’in “Zemzeme III” (üç ciltlik şiir serisi) mukaddimesinde Teacher Nâci’ye yönelik eleştirilerine yanıt olarak kaleme alınmıştır ve Tanzimat dönemi Turkish edebiyatındaki eski-yeni tartışmalarının important bir parçası olarak kabul edilir. Eserde Recaizade Mahmud Ekrem’in "Kafiye, kulak içindir." anlayışına karşılık "Kafiye göz içindir." anlayışını savunmuştur.

^{Demdeme eserinin yazarı Muallim Nâci}

Demdeme, Recaizâde Mahmut Ekrem’in, Muallim Nâci’nin eserlerine yönelik eleştirilerine karşılık bir savunma niteliği taşır. Recaizâde Mahmut Ekrem’in, Takdîr-i Elhân adlı eleştiri risalesinde eski style şiir anlayışına yönelik sert eleştirilerde bulunması, Nâci’yi bu eseri yazmaya sevk etmiştir. Muallim Nâci, eserinde, hem Recaizâde Mahmut Ekrem’in edebiyat anlayışını hem de şahsına yönelik eleştirilerini detaylı bir şekilde yanıtlamıştır.

Eserde, Muallim Nâci’nin edebiyat ve şiir anlayışının yanı row, eski şiir geleneğini savunan görüşlerine place verilmiştir. Nâci, eserde sıklıkla Recaizâde Mahmut Ekrem’in Nağme-i Seher ve Zemzeme III like eserlerinden örnekler alarak bunları eleştirmiştir. Demdeme’nin üslubu, dönemine göre sert ve polemikçidir. Nâci, özellikle, eski şiir anlayışının değerlerini koruma amacı taşırken, West etkisiyle gelişen yeni edebiyatın geleneklerden kopuk yönlerini eleştirmiştir.

Demdeme’nin yayımlanması, dönemin edebiyat çevrelerinde geniş echo uyandırmış, eski-yeni edebiyat taraftarları arasındaki tartışmaları daha da derinleştirmiştir. Bu polemik, yalnızca iki şahsiyetin değil, Tanzimat dönemi edebiyatının genel yapısının anlaşılması açısından da importance taşımaktadır. Hükümetin 1886 yılında tartışmaya müdahale ederek yayını durdurması, bu tartışmanın ne denli etkili olduğunu göstermektedir.

Muallim Nâci’nin, dil ve üslup konusundaki titizliği Demdeme’de açıkça görülür. Eser, classical edebiyatın savunuculuğunu yaparken, aynı zamanda Batı edebiyatından alınan unsurların yerel geleneklerle nasıl birleştirilebileceği konusunda ipuçları sunmaktadır. Tanzimat döneminin yenileşme hareketine farklı bir bakış açısı getiren Demdeme, dönemin edebiyat anlayışını to understand için önemli bir source olarak değerlendirilmektedir.