--- title: Çekme Dayanımı (Ultimate Tensile Strength) slug: cekme-dayanimi-ultimate-tensile-strength url: /detay/cekme-dayanimi-ultimate-tensile-strength type: article language: English entity: primary: Çekme Dayanımı (Ultimate Tensile Strength) type: article disambiguation: Çekme Dayanımı (UTS): Malzemenin kopma dayanımını öğrenin. Mekanik dayanım, gerilme-gerinim eğrisi ve test yöntemleri hakkında bilgi edinin. categories: - name: Machinery, Robotics And Mechatronics slug: makine-robotik-ve-mekatronik url: /kategori/makine-robotik-ve-mekatronik - name: Aviation And Space slug: havacilik-ve-uzay url: /kategori/havacilik-ve-uzay - name: Materials Science, Metallurgy And Ores slug: malzeme-bilimi-metalurji-ve-maden url: /kategori/malzeme-bilimi-metalurji-ve-maden tags: - ASTM - Eğri - Basma - Strength - TensileStrength - UltimateTensileStrength - Çekme - ÇekmeDayanımı - Gerinim - uzama - gerçekeğri - mühendislikeğrisi - Akma - Mukavemet - Kopma - malzeme - Gerilim author: Elyesa Köseoğlu created_at: 2025-02-26T13:56:10.987188+03:00 updated_at: 2025-04-17T11:41:01.506765+03:00 --- # Çekme Dayanımı (Ultimate Tensile Strength) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Çekme Dayanımı ![Screenshot_4.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/02/26/k97YXTeqRVuIt4PoL1q0z6JHEds0tQym.png) | Field | Value | |-------|-------| | Diğer İfadeleri | Ultimate Tensile Strength, Tensile Strength, Ultimate Strength, Ftu | | Formülü | σç=Fmaks/A0 | | Birim | MPa/psi | ## Article Content Çekme dayanımı (ultimate tensile strength - UTS, tensile strength, TS, ultimate strength veya Ftu olarak da ifade edilir), bir malzemenin kopmadan önce maruz kalabileceği maksimum gerilme değeridir. Genellikle MPa veya psi birimleriyle ifade edilir ve malzemenin mekanik dayanımını belirleyen temel parametrelerden biridir. Gevrek malzemelerde çekme dayanımı($σ$U), akma noktasına($σ$Y) [yakın](/en/detay/yakin-750943/llms.txt) bir değerde bulunurken, sünek malzemelerde daha yüksek değerlerde olabilmektedir. Eğrinin en yüksek noktası, malzemenin çekme dayanımını gösterir. Bu [özellik](/en/detay/ozellik/llms.txt), malzeme seçimi ve yapısal tasarım süreçlerinde kritik bir rol oynar ve özellikle metal, [polimer](/en/detay/polimer-748168/llms.txt), [seramik](/en/detay/seramik-2/llms.txt) ve kompozit malzemelerin mühendislik uygulamalarında önemlidir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/26/lvs48kcmjJXrFIhB63uuvn7uUF6KWfV8.png) [^1] Çekme dayanımı genellikle bir çekme testi uygulanarak belirlenir ve bu test sırasında mühendislik gerilme-gerinim eğrisi kaydedilir. Gerilme-gerinim eğrisinin en yüksek noktası, malzemenin çekme dayanımını temsil eder ve birim olarak gerilme (örneğin, MPa veya psi) cinsinden ifade edilir. Çekme yerine basma yüklemesi altında malzemenin gösterdiği en yüksek dayanım ölçülüyor ise sonuç, basma dayanımı olarak adlandırılır. Sünek malzemeler için tasarım süreçlerinde çekme dayanımı genellikle belirleyici bir parametre olmazken, gevrek malzemelerde [önemli](/en/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir tasarım kriteridir. Çekme dayanımı; alaşımlar, kompozit malzemeler, seramikler, plastikler ve [ahşap](/en/detay/ahsap-2/llms.txt) [gibi](/en/detay/gibi-749510/llms.txt) [yaygın](/en/detay/yaygin-748456/llms.txt) malzemeler için [tablo](/en/detay/tablo/llms.txt) halinde sunulmaktadır. ### **Değerin Elde Edilişi** Çekme dayanımı (σU), bir malzemenin kopmadan önce maruz kalabileceği maksimum çekme gerilmesini ifade etmektedir. Bu [değer](/en/detay/deger-2/llms.txt), standart bir çekme testi uygulanarak deneysel olarak belirlenir. Çekme testi, malzemenin mekanik özelliklerini değerlendirmek için yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir ve uluslararası standartlara (ASTM E8, ISO 6892 vb.) uygun olarak gerçekleştirilir. #### **Numune Hazırlığı** Çekme testi için kullanılacak [numune](/en/detay/numune-78fcf/llms.txt), belirli standartlara uygun olarak hazırlanmalıdır. Numunenin şekli ve boyutları test yöntemine ve malzemenin özelliklerine bağlı olarak değişebilir. Genellikle silindirik veya düz çubuk formunda olup belirli bir [ölçü](/en/detay/olcu-2/llms.txt) uzunluğuna (ℓ₀) sahiptir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/26/dkRGpF1J4WQ8vEl7U2TDIWnURe7iABHL.png) *Çekme Testi Sırasında Boyun Vermiş ve Hasara Uğramış Numune Örneği* [^2] #### **Çekme Test Cihazı ve Deney Koşulları** Test, bir çekme test cihazında gerçekleştirilir. Numune, test cihazının çeneleri arasına yerleştirilir ve eksenel yönde [sabit](/en/detay/sabit-751366/llms.txt) bir hızla çekilir. **Gerilme** (σ) ve gerinim (ε) değerleri, [yük](/en/detay/yuk-2/llms.txt) hücreleri ve uzama ölçerler (ekstensometre) kullanılarak kaydedilir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/26/eoJlAC4uVcqCH6t3p3v7XLNp6aVlvtII.png) *Çekme Testi* [^3] Mühendislik gerilme (σ) şu şekilde hesaplanır: ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/26/DAN9IqPWKnHaQK32GYgBupGbnT6z1Q5Z.png) Burada, - F : Uygulanan çekme kuvveti (N), - A0 : Numunenin başlangıç kesit alanı (mm²) olarak tanımlanır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/26/dupEUgaUs6376rLkCdFJqCqXDZcuUzJH.png) *Çekme Dayanım Hesabı* [^4] Mühendislik gerinimi (ε) ise aşağıdaki formülle belirlenir: ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/26/g3Vibskqyb3E0DLw9bX3zagQERic0Zm2.png) Burada, - L: Uzama miktarı (mm), - L0: Başlangıç ölçü uzunluğu (mm) olarak ifade edilir. #### **Gerilme-Gerinim Eğrisinin Yorumu** Çekme testi sırasında elde edilen gerilme-gerinim eğrisi, malzemenin mekanik davranışını gösterir. Eğrinin en yüksek noktası, çekme dayanımını temsil eder ## Academic Sources and References 1. Beer, Ferdinand P., E. Russell Johnston Jr., John T. Dewolf, ve David F. Mazurek. Cisimlerin Mukavemeti. 6. basımdan çeviri. Çev. Ayşe Soyuçok ve Özgün Soyuçok. İstanbul: Literatür Yayıncılık, 2019. ## Citations [^1]: Beer, Ferdinand P., E. Russell Johnston Jr., John T. Dewolf, ve David F. Mazurek. Cisimlerin Mukavemeti. 6. basımdan çeviri. Çev. Ayşe Soyuçok ve Özgün Soyuçok. İstanbul: Literatür Yayıncılık, 2019. [^2]: Beer, Ferdinand P., E. Russell Johnston Jr., John T. Dewolf, ve David F. Mazurek. Cisimlerin Mukavemeti. 6. basımdan çeviri. Çev. Ayşe Soyuçok ve Özgün Soyuçok. İstanbul: Literatür Yayıncılık, 2019. [^3]: ZwickRoell. "Çekme Testi ISO 6892-1." Erişim tarihi Şubat 26, 2025. https://www.zwickroell.com/tr/sektoerler/metal/norm-metal/cekme-testi-iso-6892-1/. [^4]: Beer, Ferdinand P., E. Russell Johnston Jr., John T. Dewolf, ve David F. Mazurek. Cisimlerin Mukavemeti. 6. basımdan çeviri. Çev. Ayşe Soyuçok ve Özgün Soyuçok. İstanbul: Literatür Yayıncılık, 2019.